Üniversite öğrencilerinde elektronik sigara kullanımının nikotin bağımlılığı üzerine etkisi

Bu çalışma ile Trakya Üniversitesi öğrencilerinde elektronik sigara kullanımının nikotin bağımlılığı üzerindeki etkisini, bağımlılığa etki eden faktörleri ve elektronik sigara ile geleneksel sigara arasındaki bağımlılık düzeylerinin karşılaştırılmasını amaçladık. Araştırma, 2024–2025 eğitim-öğretim yılında Trakya Üniversitesi öğrencileri arasında yürütülmüş olup, veri formunu doldurmaya gönüllü 2682 katılımcı örnekleme dahil edilmiştir. Veriler, sosyodemografik özellikler ve tütün ürünleri kullanımına ilişkin soruların yer aldığı 26 soruluk anket ile toplanmış; anket kapsamında sosyodemografik soruları ve tütün ürünü kullanım soruları yanında 6 soruluk Fagerström Nikotin Bağımlılık Testi ve 6 soruluk Elektronik Sigara Fagerström Nikotin Bağımlılık Testi uygulanmıştır. Katılımcıların yaşları 17–51 arasında olup, 889'u erkek (%33,1) ve 1.793'ü kadındı (%66,9). Öğrencilerin 1.857'si (%69,2) sağlıkla ilişkili, 825'i (%30,8) ise sağlıkla ilişkili olmayan bölümlerde öğrenim görmekteydi. Katılımcıların 1.778'i (%66,3) herhangi bir tütün ürünü kullanmazken, 855'i (%31,9) sigara, 157'si (%5,9) elektronik sigara, 121'i (%4,5) nargile, 79'u (%2,9) puro ve 15'i (%0,6) pipo kullanmaktaydı. Sigara kullanıcılarının Fagerström Nikotin Bağımlılık Testi puanlarına göre bağımlılık düzeyi dağılımı hafif (%63,1), orta (%25,7) ve yüksek (%11,2) şeklinde; elektronik sigara kullanıcılarının Elektronik Sigara Fagerström Nikotin Bağımlılık Testi puanlarına göre bağımlılık düzeyi ise hafif (%77,1), orta (%15,9) ve yüksek (%7,0) olarak belirlenmiştir. Sigara kullanan katılımcılarda cinsiyet, yaş, sınıf düzeyi, ailede tütün ürünü kullanımı, bölüm türü (sağlık/sağlık dışı), gelir durumu, medeni durum, günlük sigara adedi, günlük alınan nikotin miktarı, sigara kullanım süresi ve sigaraya başlama yaşının nikotin bağımlılığı ile istatistiksel olarak anlamlı ilişkili olduğu görülmüştür. Elektronik sigara kullananlarda ise ailede tütün ürünü kullanılması, günlük alınan nikotin miktarı ve e-sigara kullanım süresi nikotin bağımlılığı ile anlamlı düzeyde ilişkili bulunmuştur. Araştırmamızda elektronik sigaranın oluşturduğu nikotin bağımlılığının, geleneksel sigaraya kıyasla daha düşük düzeyde olduğu saptanmıştır. Hem sigara hem de elektronik sigara kullanan dual kullanıcıların, tek ürün kullananlara göre daha yüksek nikotin bağımlılığına sahip oldukları ve nargile, puro, pipo gibi diğer tütün ürünlerini daha sık kullandıkları görülmüştür. Bu bulgular, nikotin bağımlılığını değerlendirirken çoklu tütün ürünü kullanımının dikkate alınmasının önemini ortaya koymakta; bağımlılık yönetiminde kişiye özgü tedavi seçimi açısından değerli bilgiler sunmaktadır.