Üniversite öğrencilerinde ilişki bağımlılığının yordayıcıları: Sosyal onay ihtiyacı, psikolojik kırılganlık, kendini sevme-özyeterlik ve çocukluk çağı travmaları

Bu çalışmada öğretmen adaylarının ilişki bağımlılığı düzeyi ve ilişki bağımlılığı ile ilişkili olduğu düşünülen sosyal onay ihtiyacı, psikolojik kırılganlık, kendini sevme-özyeterlik ve çocukluk çağı travmaları değişkenleri arasındaki ilişkinin incelenmesi amaçlanmaktadır. Araştırmada ele alınan değişkenlerin cinsiyet, yaş, yaşamın çoğunun geçirildiği yer, ana-baba eğitim durumu, anne, baba, aile ve arkadaş ilişkileri, ailede bakıma ihtiyacı olan bireylerin varlığı ve ailede alkol ya da madde bağımlılığı olan bireylerin varlığı gibi demografik değişkenlerle arasındaki ilişkinin de incelenmesi hedeflenmektedir. Çalışmanın örneklemini 2024-2025 yılında Amasya Üniversitesi Eğitim Fakültesi'nde öğrenimine devam eden yaşları 18 ila 21 yaş ve üzerinde değişen, toplam 533 öğretmen adayı oluşturmaktadır. Araştırmanın amacı doğrultusunda çalışmaya katılacak ve veri toplanabilecek bireylere yüz yüze ve çevrimiçi yollar ile uygulama yapılmıştır. Araştırmada veri toplamak amacıyla Kişisel Bilgi Formu, Spann-Fischer İlişki Bağımlılığı Ölçeği, Sosyal Onay İhtiyacı Ölçeği, Psikolojik Kırılganlık Ölçeği, İki Boyutlu Benlik Saygısı Ölçeği ve Çocukluk Çağı Ruhsal Travma Ölçeği (CTQ-33) kullanılmıştır. Araştırmada verilerin analizini gerçekleştirmek amacıyla SPSS 22.0 paket programı kullanılmıştır. İlişki bağımlılığı, sosyal onay ihtiyacı, psikolojik kırılganlık, kendini sevme-özyeterlik ve çocukluk çağı travmaları değişkenleri arasındaki ilişkileri ölçmek amacıyla Pearson Momentler Çarpımı Korelasyon Katsayısı kullnılmıştır. İlişki bağımlılığı üzerinde etkisi olduğu düşünülen sosyal onay ihtiyacı, psikolojik kırılganlık, kendini sevme-özyeterlik ve çocukluk çağı travmaları değişkenleri arasındaki ilişkilerin etkilerini ve ilişki bağımlılığındaki yordayıcılıklarını belirlemek amacıyla çoklu regresyon analizi yapılmıştır. İlişki bağımlılığı, sosyal onay ihtiyacı, psikolojik kırılganlık, kendini sevme-özyeterlik ve çocukluk çağı travmaları değişkenlerinin cinsiyet, ailede bakıma ihtiyacı olan bireylerin varlığı ve ailede alkol ya da madde bağımlılığı olan bireylerin varlığı değişkenlerine göre anlamlı bir fark olup olmadığını ölçmek amacıyla Bağımsız Örneklemler T-Testi kullanılmıştır. Yaş, sınıf düzeyi, yaşamın çoğunluğunun geçirildiği yer, anne ve baba eğitim düzeyi değişkenleri ile arasında anlamlı bir fark olup olmadığını ölçmek amacıyla Tek Yönlü Varyans Analizi (ANOVA) testi kullanılmıştır. Uygulanan Tek Yönlü Varyans Analizi (ANOVA) testi sonucunda gruplar arasında çoklu karşılaştırmalar yapabilmek amacıyla Tukey testi, uygulanan Kruskal-Wallis testi sonucunda gruplar arasında çoklu karşılaştırmalar yapabilmek amacıyla Mann-Whitney U testi kullanılmıştır. Araştırmada gerçekleştirilen analizler sonucunda ilişki bağımlılığı ile sosyal onay ihtiyacı, psikolojik kırılganlık, kendini sevme-özyeterlik ve çocukluk çağı travmaları değişkenleri arasında anlamlı ilişkiler olduğu görülmüştür. Sosyal onay ihtiyacı, psikolojik kırılganlık ve kendini sevme değişkenlerinin birlikte bağımlılığını istatistiksel olarak anlamlı şekilde yordadığı sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca incelenen demografik değişkenlerden cinsiyete göre sosyal onay ihtiyacı ve çocukluk çağı travmalarının; yaşamın çoğunun geçirildiği yere göre sosyal onay ihtiyacının; baba eğitim durumuna göre psikolojik kırılganlığın; anne ile ilişkilerde ilişki bağımlılığı, psikolojik kırılganlık, kendini sevme-özyeterlik ve çocukluk çağı travmalarının; baba, aile ve arkadaş ile ilişkilerde ve ailede alkol ya da madde kullanan bireylerin varlığına göre bütün değişkenlerin; ailede bakıma ihtiyacı olan bireyin varlığına göre çocukluk çağı travmaları değişkenlerinin anlamlı bir farklılık gösterdiği görülmüştür. Yaş ve anne eğitim durumuna göre ilişki bağımlılığı, sosyal onay ihtiyacı, psikolojik kırılganlık, kendini sevme-özyeterlik ve çocukluk çağı travmaları puanları arasında anlamlı bir farklılık görülmediği bulunmuştur. Çalışmadan elde edilen bulgular alanyazın çerçevesinde tartışılmıştır. Anahtar Kelimeler: ilişki bağımlılığı, sosyal onay ihtiyacı, psikolojik kırılganlık, kendini sevme-özyeterlik, çocukluk çağı travmaları