Üniversite öğrencilerinde sosyal ağ bağımlılığının algılanan sosyal destek üzerindeki yordayıcı rolü

Bu araştırmanın amacı, üniversite öğrencilerinin sosyal medya bağımlılığı düzeyleri ile algıladıkları sosyal destek düzeyleri arasındaki ilişkiyi incelemektir. Dijitalleşmenin hız kazanmasıyla birlikte sosyal medya, bireylerin günlük yaşamlarının önemli bir parçası hâline gelmiş ve bireylerin sosyal ilişkilerini kurma, sürdürme ve düzenleme biçimlerini dönüştürmüştür. Bununla birlikte, sosyal medyanın yoğun ve kontrolsüz kullanımı sosyal ağ bağımlılığına yol açarak bireylerin psikososyal işlevselliklerini olumsuz yönde etkileyebilmektedir. Bu bağlamda, sosyal medya bağımlılığı ile algılanan sosyal destek arasındaki ilişkinin anlaşılması, genç yetişkinlerin sosyal bütünleşmeleri ve psikolojik iyi oluşlarının desteklenmesi açısından önemli bir araştırma alanı oluşturmaktadır. Araştırma ilişkisel tarama modeline dayalı nicel bir çalışmadır. Çalışmada veri toplama aracı olarak Sosyal Ağ Bağımlılığı Ölçeği (SABÖ) ve Algılanan Sosyal Destek Ölçeği – Revize Form (ASDÖ-R) kullanılmıştır. Ayrıca, katılımcılardan demografik bilgileri elde etmek amacıyla araştırmacı tarafından geliştirilen Kişisel Bilgi Formu uygulanmıştır. Araştırmanın örneklemini, 2024–2025 eğitim-öğretim yılında Osmaniye Korkut Ata Üniversitesi'ne devam eden ve kolayda örnekleme yöntemiyle seçilen 338 üniversite öğrencisi oluşturmaktadır. Veriler, betimsel istatistikler, Pearson korelasyon analizi ve çoklu regresyon analizleri aracılığıyla çözümlenmiştir. Elde edilen bulgular, sosyal medya bağımlılığı ile algılanan sosyal destek arasında negatif yönlü ve anlamlı bir ilişki olduğunu ortaya koymuştur. Sosyal medya bağımlılığı arttıkça, öğrencilerin aile, arkadaş ve öğretmen desteğini daha düşük düzeyde algıladıkları görülmüştür. Ayrıca sosyal medya bağımlılığının beş alt boyutu (Dikkat Çekme, Duygu Durum Değişikliği, Geri Çekilme Belirtileri, Çatışma ve Nüksetme) incelendiğinde, bu alt boyutların her birinin algılanan sosyal destek düzeylerini negatif yönde yordadığı tespit edilmiştir. Özellikle Duygu Durum Değişikliği ve Geri Çekilme Belirtileri alt boyutları, arkadaş ve öğretmen desteği ile olan ilişkilerde daha belirgin etki göstermiştir. Çoklu regresyon analizleri sonucunda sosyal medya bağımlılığı toplam puanının, algılanan sosyal desteğin alt boyutlarını anlamlı düzeyde yordadığı anlaşılmıştır. Bu bulgu, sosyal medya bağımlılığı düzeyi arttıkça bireylerin aileden, arkadaşlardan ve öğretmenlerden aldıkları sosyal desteği daha az algıladıkları yönündeki hipotezleri desteklemektedir. Araştırmanın sonuçları, üniversite öğrencilerinin sosyal medya kullanımlarına yönelik farkındalık çalışmaları yapılmasının ve sosyal destek sistemlerinin güçlendirilmesinin gerekliliğine işaret etmektedir. Psikolojik danışmanlık ve rehberlik hizmetlerinin, öğrencilerin dijital davranışlarının psikososyal etkilerini gözeterek yapılandırılması önerilmektedir. Ayrıca aile, öğretmen ve arkadaş desteğinin, gençlerin dijital dünyadaki dengeyi kurmalarında önemli bir rol oynadığı değerlendirilmektedir. Bu çerçevede, sosyal medya bağımlılığının genç bireylerin sosyal işlevsellikleri üzerindeki etkilerini anlamaya yönelik bu araştırma, uygulayıcılara ve araştırmacılara temel oluşturabilecek ampirik veriler sunmaktadır. Anahtar kelimeler: Sosyal medya bağımlılığı, algılanan sosyal destek, üniversite öğrencileri, psikososyal etkileşim.