Üniversite öğrencilerinin akademik sahtekârlık eğilimlerinin ölçülmesine yönelik bir ölçek geliştirme çalışması

Kopya çekme, intihal yapma gibi davranışları da içine alan akademik sahtekârlık, eğitim-öğretim sürecinin her basamağında olduğu gibi üniversitelerde de görülmektedir. Sık yaşanan ve günden güne artış gösteren bu davranış öğrenciler tarafından normal bir davranış olarak kabul edilmektedir. Eğitim öğretim süreci içinde bu türden davranışları önlemenin ilk adımı, belirtilen davranışları gösterme eğilimine sahip olan öğrencileri belirlemektir. İlgili literatür incelendiğinde, bu davranışları gösterme eğiliminde olan öğrencilerin tespit edilmesinde kullanılacak bir ölçme aracının bulunmadığı gözlenmiştir. Bu eksikliği gidermek amacıyla, bu çalışmada, üniversite öğrencilerinin akademik sahtekârlık eğilim düzeylerini ölçebilecek niteliklere sahip likert tipi bir ölçek geliştirilmeye çalışılmıştır. Bu amaçla, ilgili literatür taraması ve öğrencilerden elde dilen bilgiler doğrultusunda, ilgili niteliği ölçmek amacıyla yazılan pozitif ve negatif yönlü denemelik 40 madde öncelikle alan uzmanlarının görüşüne sunulmuş, daha sonra istenilen düzenlemeler yapılmak suretiyle, seçilen 25 maddeden oluşan deneme formu Abant İzzet Baysal Üniversitesi'nin farklı fakülte ve yüksekokullarında öğrenim gören öğrencilere uygulanmıştır.Elde edilen veriler ölçek geliştirme sürecinin adımlarına uygun olarak analiz edilmiştir. Madde-ölçek korelasyonuna dayalı madde analizi ve alt-üst grup ortalamaları farkına dayalı madde analizi sonucunda deneme uygulamasına tabi tutulan tüm maddelerin nihai ölçekte yer alabilir nitelikte olduğu görülmüştür. Açıklayıcı faktör analizine göre ölçeğin deneme formunda yer alan 25 maddenin dört temel faktör altında toplandığı görülürken doğrulayıcı faktör analizi neticesinde birinci faktörde yer alan 3 maddenin ölçek kapsamından çıkarılması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır. Ölçeğin nihai formu 22 maddeden oluşmaktadır. Ölçeğin birinci faktörü ?kopya çekme eğilimi?, ikinci faktörü ?ödev, proje gibi çalışmalarda sahtekârlık eğilimi ? genel?, üçüncü faktörü ?araştırma yapma ve raporlaştırma sürecinde sahtekârlık eğilimi? ve dördüncü faktörü ?atıflara yönelik sahtekârlık eğilimi? biçiminde isimlendirilmiştir.Ölçeğin bütününe ait Cronbach alfa iç tutarlılık güvenirlik katsayısı 0.90, alt boyutlara ilişkin iç tutarlılık güvenirlik katsayıları ise birinci faktörden dördüncü faktöre doğru sırasıyla 0.71, 0.821, 0.785 ve 0.766'dır. Ölçeğin 15 günlük arayla 20 kişilik bir gruba iki kez uygulanması neticesinde elde edilen test-tekrar test güvenirlik katsayısı ise 0.88'dir.Ölçeğin geçerliği için öncelikle uzman kanısına başvurulmuş ve ölçek kapsamında yer alan maddelerin ölçekle ölçülmek istenen özellikleri ölçebilecek düzeyde olduğuna ilişkin ilk bulgular elde edilmiştir. Ölçeğin yapı geçerliği açıklayıcı ve doğrulayıcı faktör analizi ile test edilmiş ve ölçeğin dört faktörlü bir yapıya sahip olduğu tespit edilmiştir. Ölçeğin iç ölçüte dayalı geçerliği ise alt-üst grup ortalamaları farkına dayalı t-testi ile test edilmiş ve yapılan analiz sonucunda ölçeğin ölçülmeye çalışılan özelliğe sahip olanlar ile olmayanları ayırabildiği sonucuna ulaşılmıştır.Sonuç olarak üniversite öğrencilerinin akademik sahtekârlık eğilimlerini ölçebilecek, toplam 4 alt boyut ve 22 maddeden oluşan geçerliği ve güvenirliği kanıtlanmış bir ölçek elde edilmiştir.Anahtar Kelimeler: Akademik sahtekârlık, kopya çekme, intihal, ölçek geliştirme, üniversite öğrencileri.