Üniversite öğrencilerinin siber zorbalık / mağduriyet düzeyleri ve sanal sosyal destek ağları arasındaki ilişkinin incelenmesi

Dijitalleşmenin hızla şekillendirdiği çağdaş toplumsal yapılar, bireyler arası ilişkileri dönüştürmekte; bu dönüşüm, çevrim içi ortamlarda ortaya çıkan yeni sosyal sorunların, özellikle de siber zorbalık ve siber mağduriyetin, genç yetişkinler arasında daha görünür ve etkili hale gelmesine neden olmaktadır. Bu çalışma, dijitalleşmenin toplumsal yapı üzerindeki etkileri çerçevesinde üniversite öğrencilerinin siber zorbalık ve siber mağduriyet deneyimleri ile bu süreçte etkili olan sanal sosyal destek ağları arasındaki ilişkiyi incelemektedir. Günümüzde bilgi ve iletişim teknolojilerindeki hızlı dönüşüm, çevrim içi ortamları sosyal etkileşim ve güç ilişkilerinin yeni biçimlerinin ortaya çıktığı mecralar hâline getirmiştir. Bu gelişmeler, geleneksel zorbalık olgusunun dijital ortamlarda farklı biçimlerde yeniden üretildiği bir süreci beraberinde getirmiştir. Siber zorbalık, bireyler arası dijital şiddetin sistematik ve tekrarlayan biçimlerini içermekte; bireylerin psikososyal iyi oluşlarını tehdit eden önemli bir sosyal sorun olarak karşımıza çıkmaktadır. Çalışma kapsamında siber zorbalık ve mağduriyet, bireylerin çevrim içi ortamlarda maruz kaldıkları düşmanca davranışların sıklığı ve etkileri açısından değerlendirilmiş; bu bağlamda bireylerin sosyal destek algıları ile yaşadıkları mağduriyet düzeyleri arasındaki ilişki analiz edilmiştir. Araştırmanın kuramsal temeli Bronfenbrenner'in Ekolojik Sistem Kuramı'na dayandırılmış; bu çerçevede, bireylerin maruz kaldıkları zorbalık ve sağladıkları ya da eksikliğini yaşadıkları destek sistemleri mikrodan makroya uzanan sosyal katmanlarda incelenmiştir. Nicel desende yürütülen bu çalışmada, Antalya ilindeki farklı fakültelerde öğrenim gören 571 üniversite öğrencisinden elde edilen veriler SPSS programı ile analiz edilmiştir. Bulgular, siber zorbalık ve mağduriyetin cinsiyet, internet kullanım süresi ve sosyal medya platformlarının kullanım biçimi gibi değişkenlerle anlamlı düzeyde ilişkili olduğunu göstermiştir. Ayrıca, yüksek sanal sosyal destek algısının siber mağduriyetin olumsuz etkilerini azalttığı, ancak destek yapılarının işlevsizliği durumunda zorbalık eğilimlerinin güçlenebileceği belirlenmiştir. Bu bağlamda çalışma, siber zorbalık, mağduriyet ve sosyal destek dinamiklerinin çok katmanlı yapısını anlamaya yönelik özgün bir katkı sunmakta; dijital şiddetle mücadelede sosyal hizmet temelli müdahale yaklaşımlarına ışık tutmayı amaçlamaktadır. Anahtar Kelimeler: Siber Zorbalık, Siber Mağduriyet, Sanal Sosyal Destek, Ekolojik Sistem Kuramı