Üniversite öğrencilerinin sosyal medya kullanım amaçları ile temel psikolojik ihtiyaçları ve iyi oluş düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi

Bu araştırmanın amacı bireylerin sosyal medya kullanım amaçları ile temel psikolojik ihtiyaçları ve iyi oluş düzeyleri arasındaki ilişkiyi incelemektir. Araştırmanın amacı doğrultusunda nicel araştırma yöntemleri içerisinde yer alan ilişkisel tarama modelinden yararlanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubu 469 üniversite öğrencisinden oluşmaktadır. Araştırma verileri çevrimiçi anket yöntemiyle toplanmış olup, katılımcıların sürece gönüllülük esasına göre dâhil olmaları sağlanmıştır. Veri toplama sürecinde; Kişisel Bilgi Formu, Genel İyi Oluş Ölçeği Kısa Formu, Üniversite Öğrencilerinin Sosyal Medya Kullanım Amaçlarını Belirleme Ölçeği ve Yeni Psikolojik İhtiyaç Değerlendirme Ölçeği kullanılmıştır. Verilerin analizinde betimsel istatistiklerin yanı sıra t-testi, tek yönlü varyans analizi ve Pearson korelasyon analizleri uygulanmıştır. Yapılan analizler sonucunda elde edilen bulgulara göre, üniversite öğrencilerinin sosyal medya kullanım amaçları ile temel psikolojik ihtiyaçları ve genel iyi oluş düzeyleri arasındaki ilişkiler incelenmiştir. Çalışmada ayrıca sosyal medyada geçirilen süre, uygulama türü, hesap sayısı, paylaşım sıklığı ve içerik türü gibi değişkenler doğrultusunda farklılıklar değerlendirilmiştir. Bulgular, öğrencilerin genel iyi oluş düzeylerinin sosyal medya süresi, uygulama türü, hesap sayısı ve paylaşım sıklığına göre anlamlı biçimde değişmediğini; ancak cinsiyete ve paylaşım içeriklerine göre anlamlı farklılıklar gösterdiğini ortaya koymuştur. Erkek katılımcıların iyi oluş puanlarının kadınlara kıyasla daha yüksek olduğu, bilgi ve uzmanlık içeriği paylaşan bireylerin ise diğer gruplardan daha yüksek iyi oluş düzeyine sahip olduğu gözlemlenmiştir. Psikolojik ihtiyaç düzeyleri açısından ise cinsiyet, süre, hesap sayısı, paylaşım sıklığı ve içerik türüne göre anlamlı bir fark bulunmazken, kullanılan sosyal medya uygulamasına göre anlamlı bir farklılık bulunduğu; ancak bu farkın yönünün açık bir biçimde belirlenemediği anlaşılmıştır. Sosyal medya kullanım amaçlarının alt boyutları kapsamında, eğlence puanlarının cinsiyete göre farklılaştığı ve erkek öğrencilerin daha yüksek ortalamalara sahip olduğu belirlenmiştir. Sosyal medya kullanım süresi, hesap sayısı, paylaşım sıklığı ve içerik türü değişkenlerine göre eğlence, sosyal etkileşim, bilgi edinme ve iletişim alt boyutlarında anlamlı düzeyde değişiklikler saptanmıştır. Özellikle 6–8 saat ve daha uzun süre sosyal medya kullanan, 6–8 ve daha fazla sayıda hesabı bulunan, her gün veya haftada birkaç kez paylaşım yapan ve video içeriği paylaşan öğrenciler, bu alt boyutlarda daha yüksek puanlara sahiptir. Kullanılan sosyal medya uygulamasına göre yapılan incelemelerde ise TikTok kullanıcılarının eğlence, sosyal etkileşim ve iletişim amaçlı kullanım puanlarının diğer uygulama kullanıcılarına kıyasla daha yüksek olduğu ancak bilgi edinme amaçlı kullanım açısından anlamlı bir farklılık bulunmadığı belirlenmiştir. Ayrıca, genel iyi oluş düzeyleriyle temel psikolojik ihtiyaçlar ve sosyal medya kullanım amaçları arasında pozitif yönde ilişkiler bulunmuştur. Temel psikolojik ihtiyaçların, başarı, ilişki, özerklik ve başatlık boyutları ile sosyal medya kullanım amaçlarının eğlence, sosyal etkileşim, bilgi edinme ve iletişim boyutları arasında da anlamlı ve pozitif ilişkiler tespit edilmiştir. Elde edilen bulgular ilgili literatür çerçevesinde tartışılmış ve önerilerde bulunulmuştur.