Üniversite öğrencilerinin yeni medya okuryazarlığı beceri düzeyleri: Sakarya Üniversitesi örneği

Yeni medya okuryazarlığı, dijital çağın bilgi üretimi, yayılımı ve tüketimi süreçlerinde bireylerin eleştirel düşünebilme, medyayı etkin bir şekilde kullanabilme ve karşılaşılan içeriklerin arkasındaki niyetleri, ideolojileri ve manipülasyonları analiz ederek medyayı bilinçli okuma becerilerini kapsayan çok boyutlu bir kavramdır. Medya içeriklerinin bireysel ve toplumsal etkilerini eleştirel bir bakışla değerlendirebilme yetkinlikleri, yeni medya ortamlarında bireyleri pasif tüketicilikten çıkarıp bilgi üreten, eleştirel düşünen ve dijital alanda stratejik etki oluşturan katılımcılar haline gelmelerini teşvik etmekte, bu süreçte teknolojinin sunduğu dijital haklar/fırsatlar ile olası riskler arasında denge kurulmasına da katkı sağlamaktadır. Özellikle dezenformasyonun yaygınlaştığı, siber zorbalığın ve dijital bağımlılıkların arttığı, çevirim içi güvenlik ve mahremiyet ihlallerinin sıkça yaşandığı günümüzde, yeni medya okuryazarlığı bireylerin bu risklere karşı direnç geliştirebilmesi açısından giderek daha fazla öne çıkmaktadır. Bu bağlamda yeni medya okuryazarlığının çok yönlü boyutlarının incelenmesi bireylerin dijital dünyadaki konumlarının ve rollerinin anlamlandırılmasında ayrıca önem arz etmektedir. Üniversite öğrencilerinin yeni medya okuryazarlık beceri düzeylerinin belirlenmesini ele alan bu çalışma Sakarya Üniversitesinde öğrenim gören 682 öğrenciyle gerçekleştirilmiştir. Araştırmada nicel yöntem ve tarama deseninden yararlanılmıştır. Koç ve Barut (2016) tarafından geliştirilen ölçek aracılığıyla öğrencilerin yeni medya okuryazarlığına ilişkin alt beceri alanlarını içeren fonksiyonel tüketim, eleştirel tüketim, fonksiyonel üretim ve eleştirel üretim düzeylerinin çeşitli değişkenler açısından ortaya çıkartılması amaçlanmıştır. Araştırmada elde edilen bulgulara göre üniversite öğrencilerin yeni medya okuryazarlık beceri düzeylerinin yüksek olduğu görülmektedir. Buna rağmen, öğrencilerin yeni medya okuryazarlığının alt boyutu olan eleştirel üretim becerilerinin geliştirilmesiyle bireylerin medya mesajlarını sadece tüketmekle kalmayıp aynı zamanda toplumun ihtiyaçlarına uygun şekilde, etik sorumlulukla ve toplumsal farkındalıkla yeni içerikler üretme kapasitesine sahip olmalarının gerekliliği vurgulanmaktadır. Bu açıdan bireylere yeni medya okuryazarlığının dört boyutunu kapsayan becerilerin daha erken yaşlardan itibaren kazandırılmasına dikkat çekilmiş ve gelecekteki araştırmalar/çalışmalar için öneriler sunulmuştur.