Üniversite son sınıf öğrencilerinde psikolojik esneklik ve tükenmişlik ilişkisinde geleceğe yönelik tutumların ve dengeli yaşamın aracı rolü

Amaç: Bu çalışma üniversite son sınıf öğrencilerinin psikolojik esneklikleri ile tükenmişlikleri arasındaki ilişkide geleceğe yönelik tutumların ve dengeli yaşamın aracılık rolünün incelemesi amacıyla gerçekleştirilmiştir. Yöntem: Bu araştırma nicel araştırmalardan ilişkisel desen kullanılarak yürütülmüştür. Değişkenler arasındaki ilişkinin ortaya konması için hipotetik bir model oluşturulmuştur. Araştırmanın katılımcıları orta ölçekli bir devlet üniversitesinde öğrenim görmekte olan üniversite son sınıf öğrencilerinden oluşmaktadır. Uygun örnekleme yoluyla 422 öğrenciye ulaşılmıştır. Yaşları 21-29 arasında değişen 232 kadın 176 erkek katılımcıdan toplanan 408 veri analizlere dahil edilmiştir. Araştırmanın verileri Psikolojik Esneklik Ölçeği (PEÖ), Maslach Tükenmişlik Envanteri- Öğrenci Formu (MTE-ÖF), Dengeli Yaşam Ölçeği ve Geleceğe Yönelik Tutum Ölçeği ile elde edilmiştir. Elde edilen verilerin analizi SPSS (Statistical Package For Social Scienses) 23.0 paket programı ve programa uzantı olarak eklenen Process Macro 4.2. eklentisi (Model 4) kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Araştırma değişkenlerinin birbiri ile ilişkilerini saptamak amacıyla Pearson Korelasyon Analizi yapılmıştır. Araştırma modelindeki değişkenlerin aracılık rollerini incelemek amacıyla Process Macro (Model 4) analizi gerçekleştirilmiştir. Bulgular: Gerçekleştirilen analizler sonucunda psikolojik esnekliğin tükenmişlik ile arasında negatif yönde kaygılı tutum ile arasında negatif yönde, olumlu ve planlı tutumlar ve dengeli yaşam ile arasında pozitif yönde anlamlı ilişki olduğu görülmüştür. Ayrıca tükenmişlik ile olumlu, planlı tutumların ve dengeli yaşamın negatif yönde, kaygılı tutumun pozitif yönde anlamlı ilişkide olduğu görülmüştür. Psikolojik esneklik ve tükenmişlik ilişkisinde geleceğe yönelik tutumların ve dengeli yaşamın aracılık rolünü incelemek amacıyla oluşturulan üç model için ayrı aracılık analizleri gerçekleştirilmiştir. Üç model için de aracılık ilişkilerinin anlamlı olduğu görülmüştür. İlk model için gerçekleştirilen aracılık analizi sonuçlarına göre üniversite son sınıf öğrencilerinin psikolojik esneklik ile duygusal tükenme düzeyleri arasındaki ilişkide geleceğe yönelik tutumların ve dengeli yaşamın kısmi aracılık rolü olduğu görülmüştür. İkinci modelde, psikolojik esneklik ile duyarsızlaşma düzeyleri arasındaki ilişkide geleceğe yönelik tutumların ve dengeli yaşamın tam aracılık rolü olduğu görülmüştür. Son model için gerçekleştirilen aracılık analizi sonuçlarına göre psikolojik esneklik ile düşük başarı arasındaki ilişkide geleceğe yönelik tutumların ve dengeli yaşamın kısmi aracılık rolü olduğu görülmüştür. Sonuç ve Öneriler: Gerçekleştirilen araştırmada test edilen üç modelin de anlamlı olduğu görülmüştür. Üniversite son sınıf öğrencilerinde geleceğe yönelik tutumlar ve dengeli yaşam aracılığıyla psikolojik esnekliğin duygusal tükenme üzerindeki dolaylı etkisi negatif yönde anlamlıdır. Geleceğe yönelik tutumlar ve dengeli yaşam aracılığıyla psikolojik esnekliğin duyarsızlaşma üzerindeki dolaylı etkisi negatif yönde anlamlıdır. Geleceğe yönelik tutumlar ve dengeli yaşam aracılığıyla psikolojik esnekliğin kişisel başarısızlık üzerindeki dolaylı etkisin negatif yönde anlamlıdır. Araştırma bulgularının tükenmişliğin doğasını anlamada, önlenmesinde ve tükenmişlikle baş etmede kullanılacak müdahalelere katkı sağlayacağı düşünülmektedir. Bu doğrultuda gerçekleştirilecek olan sonraki çalışmalarda örneklem seçiminde farklı yaş grubundan öğrencilere veya meslek gruplarına yer verilebilir, araştırmalar nitel yöntemlerle zenginleştirilebilir. Uygulamacılar tükenmişliğin önlenmesi veya tükenmişlikle baş edilmesinde psikolojik esnekliğin artırılması ile birlikte geleceğe yönelik tutumlara ve dengeli yaşama odaklanan müdahalelere yer verebilirler.