Üniversitede Çalışan Kadınların Meme Kanseri ve Kendi Kendine Meme Muayenesi ile İlgili Tutum ve İnançlarının Değerlendirilmesi

ÖZ : Bu araştırmada Doğu Akdeniz Üniversitesi’nde akademik ve idari kadroda görev yapan kadınların meme kanseri ve Kendi Kendine Meme Muayenesi ile ilgili tutum ve inançlarının belirlenmesi ve inanç ve tutumlarını etkileyen faktörlerin tanımlanması amaçlanmıştır. Araştırmanın evreni, Doğu Akdeniz Üniversitesi 2016-2017 akademik yılında Tıp ve Sağlık Bilimleri alanı dışındaki tüm Fakülte, Yüksekokul ve Meslek Yüksekokul akademik ve idari kadrolarında tam zamanlı olarak görev yapan 472 kadın oluşturmuştur. Araştırmaya gönüllü olarak katılmayı kabul eden 235 kadın araştırmanın örneklemini oluşturmuştur. Veriler “Tanıtıcı Özellikler Formu” ve Champion Sağlık İnanç Modeli Ölçeği (CSİMÖ) kullanılarak, 28 Aralık 2016 ile 20 Mart 2017 tarihleri arasında araştırmacı tarafından toplanmıştır. Araştırmada verilen değerlendirilmesinde tanımlayıcı analizler ve Mann-Whitney U testi, Kruskal-Wallis testi, Spearman testi kullanılmıştır. Araştırmadan elde edilen verilere göre, %37.9’unun 40-45 yaş arasında olduğu, %25.5’inin lisans mezunu olduğu, %67.7’sinin evli olduğu, %92.0’ının çocuğunun olduğu, %93.5’inin çocuğunu emzirdiği, %50.6’sının 6-12 ay arası emzirdiği, %61.7’sinin 13 yaş ve üstü adet gördüğü, kadınların %21.3’ünün menapoza girdiği saptanmıştır. Kadınların %44.7’sinin mamografi çektirdiği, %55.7’sinin KMM yaptırdığı, %74.0’ının KKMM yaptığı, %78.3’ünün KKMM yapmayı bildiği, %68.5’inin KKMM hakkında bilgi aldığı ve bilgi alan kadınların %40.4’ünün bu bilgiyi kitap, dergi, broşür, TV ve radyodan aldığı, %37.6’sının ise sağlık ekibinden aldığı, %40.9’unun KKMM ile ilgili eğitim almak istediği saptanmıştır. Kadınların CSİMÖ’nde alt boyut puan ortalamalarının 7.38±2.33 ile 33.40±6.99 arasında değiştiği, çalıştıkları kadroya göre engel algısı alt boyutunda istatiksel olarak olarak anlamlı bir fark çıktığı saptanmıştır (p<0.05). Mamografi çektiren kadınların yarar algısı ve güven algısı alt boyutlarından aldıkları puanlar, çektirmeyen kadınlara göre daha yüksek olduğu, aralarındaki farkın istatistiksel olarak anlamlı olduğu (p<0.05), KMM yaptırma durumları incelendiğinde duyarlılık ve ciddiyet algısı dışındaki diğer alt boyutlarında istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmıştır (p<0.05). KKMM yapanlarda yarar algısı, engel algısı, güven algısı ve sağlık motivasyonu alt boyutlarından aldıkları puanlar arasında istatistiksel olarak anlamlı fark olduğu saptanmıştır (p<0.05). Kadınların yaş, medeni durum, selim meme hastalığı olma durumu, ailede kanser öyküsü, oral kontraseptik ve östrojen kullanma, eğitime katılmak isteme durumları ile arasında CSİMÖ’nde alt boyut puan ortalamaları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark saptanmamıştır (p>0.05). Kadınların meme kanserinin erken tanısında KKMM, KMM ve Mamografi önemi ile ilgili farkındalık düzeylerini arttırmak için hizmet içi eğitim programları arttırılmalı, KKMM’si hakkında bilgi kaynakları görsel ve yazılı basın olduğu için konunun uzmanları tarafından kanıta dayalı bilgilere yer vererek kadınların bilgilendirilmesi önerilmektedir. Anahtar Kelimeler: Kadın, Meme Kanseri, KKMM, Sağlık İnançları