Urartu kemerleri

Türkiye'nin ve Dünya'nın çeşitli müzelerine dağılmış durumdaki Urartu maden sanatı eserleri arasında önemli bir yere sahip olan kemerler, zengin süslemeleri ve sayılarının çokluğu ile dikkat çekmektedir. Urartular, metal kemerleri, giysinin ayrılmaz bir parçası veya giysiyi tamamlayan önemli bir takı olarak benimsemiş ve severek kullanmıştır. Urartu'nun tarihsel sürecinde, kemerler doğallıktan bozulmaya doğru sanatsal gelişim göstererek, kadınlar ve erkekler tarafından sıkça kullanılmıştır. Bele ve omuzdan kalçaya çapraz takılan kemerler olmak üzere, iki farklı tür görülmektedir. Genişliklerine göre üç grup altında incelediğimiz kemerler üzerinde değişik tekniklerle işlenmiş çok farklı konulara yer verilmiştir. 1. ve II. Grubu oluşturan geniş ve orta genişlikteki kemerler erkekler; III. Grupdaki dar kemerler ise, kadınlar tarafından kullanılmıştır. Geniş ve orta genişlikteki kemerler iki aşamalı bir gelişim göstermiştir. Bunlardan geniş kemerler, Urartu'nun erken döneminden itibaren, M.Ö.8.yy. boyunca; orta genişliktekiler daha çok M.Ö.7.yy.ın başlarından, Urartu'nun çöküşüne değin kullanılmışlar; dar kemerler ise, diğer ikisine paralel olarak M.Ö.8.yy.ın başlarından Urartu'nun yıkılışına kadar kullanılmıştır. Levha işlemeciliği tekniğinde merkezi atölyelerde üretilen kemerler, bezeme türlerine göre farklı sosyal sınıflardaki insanlar için yapılmıştır. Zengin süslemeli kemerler daha çok saray, saraya yakın yönetici sınıf tarafından, basit bezemeli kemerler ise halk tarafından kullanılmıştır. Kemerlerin farklı sosyal sınıflara ait mezarlarda bulunmaları ve bazıları üzerinde kültle ilişkili sahnelerin yer alması, bunların dini içerik de taşıdığını göstermektedir. Kültle ilişkili sahnelerin işlendiği kemerlerin, kullanan kişiyi kötülüklerden koruduğuna da inanılmaktadır. Ayrıca Urartu savaşçıları tarafından kullanılan kemerlerin beli koruyan zırh görevi üstlendiği söylenebilir. Buna paralel olarak da, kemerdeki süslemelerin kişinin yiğitliğini, kahramanlığını, cesaretini ve toplumdaki yerini belirttiği düşünülebilir.