Düzeltici dönütlerin ingilizcenin yabancı bir dil olarak okutulduğu sınıflardaki kullanımı

Bu çalısma, yüksekögretim düzeyinde, ngilizce yabancı dil egitimi konusma becerileri sınıflarında, ögrencilerin dil hataları ile ögretmenlerin bu hatalara yönelik kullandıkları sözlü düzeltici dönütler arasındaki iliskiyi arastırmayı hedeflemektedir. Hata ve düzeltici dönütlerin çesitleri ve bunların tür ve sıklık dagılımları bu çalısmada ortaya konulmustur. Ögretim elemanlarının, ögrenci hatalarına müteakiben yapılan düzeltici dönütlerin verilme egilimleri iki sebepten ötürü ortaya çıkarılması hedeflenmistir. Birincisi, ögretmenlere bu egilimlerin kendi genel ögretim amaçlarıyla ne ölçüde örtüstügüyle ilgili bir ayna tutmaktır. kincisi, yapılan hata miktarı ve çesitleriyle bunlara verilen düzeltici dönüt çesit ve miktarı arasındaki iliskiye bakmaktır. Mevcut veriler ngilizce okutmanlarıyla ögrencileri arasındaki 24 ders saatlik sözel etkilesimden meydana gelmektedir. Bu veri Anadolu üniversitesi Yabancı diller Yüksek Okulu hazırlık konusma ve dinleme becerileri sınıflarına giren üç farklı ögretim elemanı ve sınıftan toplanan verilerden meydana getirilmistir. Bu çalısmadaki sözel etkilesimlerin tümü bir kamera vasıtasıyla kaydedilmis olup sonradan yazıya dökülmüstür, ardından Lyster ve Ranta' nın (1997) dönüt verme modeli kullanılarak söylem çözümlenmesi teknigi ile analiz edilmistir. Sonuçlara göre, (1) ögretim elemanının ögrencinin yanlıs ifadesini tekrarlarken hatalı ögeyi düzelterek karsılıgını vermesi anlamına gelen ?recast? % 56,2 oranında tüm ögretim elemanları tarafından en fazla kullanılan düzeltici dönüt türü olmustur. kinci sıradaki dönüt türü ?recast? ile benzerlik tasıyan ama düzeltmenin ögrencinin ana dilini kullanması sonucu ögretim elemanı tarafından hedef dile çevrilerek düzeltici dönüt verilmesi anlamına gelen ?translation? % 26,2 oranında takip etmekte. Üçüncü sırada ögretim elemanının ögrencinin yanlıs ifadesindeki ögeyi düzelterek ve yapılan hatayı vurgulayarak karsılıgını vermesi anlamına gelen ?explicit correction? % 9,5 sıklıkta kullanılmıstır. Lyster ve Ranta (1997) tarafından ortaya atılan ?metalinguistic dönütü?, ?elicitation?, ?clarification request?, ?repetition? olan diger düzeltici dönütler biçim üzerinde uzlasma anlamına gelen `negotiation of form' gibi dönüt verme yöntemleri olup toplamda yalnızca % 8,1 oranında kullanılmıstır. (2) Ögrenciler tarafından yapılan hata türleri ve bunları takip eden düzeltici dönüt türü arasındaki iliskiye dayanarak dilbilgisel hatların (342 adet) en sık meydana gelen hata türü olmasına karsın orantısal olarak en az düzeltilen hata türü (%14) olduklarıdır. Buna karsın sözcük seçiminden kaynaklana hataların (lexical errror) (99 kez) en az meydana gelen hata türü olmasına ragmen orantısal olarak en fazla dönüt alan (% 43,4) hata türü oldugu saptanmıstır. Bu bulgular ögretim elemanlarının daha az dilbilgisel hataları buna karsın sözcük seçiminden kaynaklanan hatalara karsı daha fazla dönüt verme egilimlerine sahip oldukları yönünde yorumlanabilir ki bu da konusma becerileri ögretim elemanlarının derslerinde akıcılıga (fluency) diger bir deyisle `anlam' a (meaning) daha fazla önem verdikleri anlamına gelir. Bu sonuçlar dogrultusunda konusma becerileri dersi ögretim elemanlarının genel anlamda düzeltici dönüt (%24,5)vermek konusunda çok istekli olmadıkları saptanmıstır. Verilen bu dönütler arasında da en az (prompting) türündeki dönütler diger bir deyisle `sekil üzerinde uzlasıcı' (negotiation of form) dönüt verme türlerini kullandıkları söylenebilir ki bunlar ögrencinin kendi hatasını kendisi düzeltmesi anlamına gelen ?self- repair? `e yol açabilmekte. Düzeltici dönüt verildigi durumlarda ise en fazla tercih edilen ?recast? diger bir deyisle `anlam üzerinde uzlası' ya (negotiation of meaning) sebep olabilen dönüt türü benimsenmekte olup bu da konusma becerileri derslerinin temelinde yatan akıcılıga odaklanmaktan kaynaklanmaktadır.