Üsküdar Kandilli haziresindeki mezar taşları

Mezar taşları medeniyetlerin geçmiş yıllarındaki yaşantısından ipuçları vermesi ve üzerinde sanatsal izler bırakması sebebiyle kültürel miras olarak ayrı bir öneme sahiptir. Bu çalışmada Üsküdar ilçesi Kandilli Mahallesi'nde yer alan haziredeki Osmanlı dönemine ait mezar taşları incelenmiştir. Kandilli Haziresindeki mezar taşları kitabelerinden hareketle değerlendirmesi yapılarak o dönemde yaşayan şahsiyetlerin kimlikleri tespit edilmiş olup aynı zamanda mezar taşların genel durumu hakkında bilgi verilmiştir. Hazireye ilişkin özel bir isim bilgisine rastlanılmamaktadır. Kandilli semtinde yer almasından dolayı "Kandilli Haziresi" olarak bahsedilmektedir. Hazirede toplam 88 adet kitabeli mezar taşı bulunmaktadır. Mezar taşlarından 44 adedi erkek 37 adedi kadın mezar taşıdır. 7 adet mezar taşı ise kırık ve gömülü durumda olması nedeniyle kimliği tespit edilememiştir. İncelediğimiz mezar taşları 1738-39 ve 1869-70 yılları arasını kapsamaktadır. Kitabelerinden 18. ve 19. yüzyıllara ait olduğu anlaşılan mezar taşlarında mermer malzeme kullanılmıştır. Kitabeleri kabartma tekniği kullanılarak yazılmıştır. Kadın mezar taşlarında genellikle dikdörtgen gövde üzerinde üçgen tepelikle tamamlanan mezar taşları yoğun olmakla beraber bitki bezemeli mezar taşı örneklerine de rastlanılmaktadır. Erkek mezar taşlarında ise kâtibi kavuk ve fes başlık türlerinden örnekler görülmektedir. Az sayıda silindirik formda mezar taşı vardır. Hazire içerisinde kırık ve gömülü mezar taşları da bulunmaktadır. Saha çalışmasında yapılan inceleme sonucunda çoğunun cinsiyeti ve vefat yılları tespit edilmiş olsa da bir kısmında malzeme kaybının çok olması ve toprağa gömülü olması nedeniyle mezar taşının hangi yıla ait olduğu ve kime ait olduğu anlaşılamamıştır. Çalışmanın ikinci bölümünde mezar taşlarının genel özelliği ve güncel durumu hakkında bilgilerin olduğu föy, Kültür ve Turizm Bakanlığı Anıtlar Yüksek Kurulu tarafından kullanılmaktadır. Föyün içeriğinde "Vaziyet planı" başlığında yer alan hazire alanındaki mezar taşlarının yerlerini göstermek için 1/1000 ölçekli Halihazır Haritası kullanılmıştır. Kroki ile beraber mezar taşlarının güncel fotoğrafları ve transkripsiyonları da föylerde yer almaktadır