Uyuz Gölü ve çevresi tuzlu yüzey topraklarının tuz içeriğinin insansız hava araçları ve Sentinel 2 uydu görüntüleri kullanılarak uzaktan algılama ile tahmini

Toprak tuzluluğu arazi bozulum süreçlerinin en önemlilerden olup, toprakların üretim kapasitelerinin azalmasına hatta çoraklaşmasına yol açarak toprakların elden çıkmasına kadar varabilen bir problemdir. Bu bakımdan bu problemin erkenden tespit edilmesi ve gerekli iyileştirilmelerin yapılabilmesi için hızlı, ucuz, iş gücünden tasarruf eden yaklaşımlara ihtiyaç duyulmaktadır. Bu çalışmada da Tokat Sulusaray ilçesinde bulunan Uyuz Gölü ve çevresi toprakların tuzluluk durumlarının mekânsal olarak tespit edilebilmesi için uzaktan algılama sistemlerinden olan İnsansız Hava Araçları (İHA) ve Sentinel-2B uydu görüntüleri ile modelleme çalışması gerçekleştirilmiştir. Çalışmada kullanılan veri seti, Uyuz Gölü ve çevresinden 2024 yılı içerisinde alınan 39 toprak örneğine ait elektriksel iletkenlik (EC) ölçümlerine dayanmaktadır. Arazi çalışmaları kapsamında, multispektral kamera ile donatılmış İHA uçuşları gerçekleştirilmiş ve red, green, blue, near-infrared (NIR) ve red-edge bantlarını içeren görüntüler elde edilmiştir. Ayrıca, aynı dönemlere denk gelen Sentinel-2B uydu verileri (10–20 m çözünürlük) temin edilerek atmosfere ve geometrik hatalara karşı düzeltmeleri yapılmıştır. Elde edilen görüntülerden NDVI, NDSI, VSSI, SI gibi çeşitli spektral indeksler türetilmiş ve bu indeksler ile EC değerleri arasındaki ilişkiler korelasyon ve regresyon analizleri ile değerlendirilmiştir. Ardından, doğrusal regresyon uygulanarak EC dağılımının tahmin haritaları üretilmiştir. Analiz sonuçlarına göre, Sentinel-2B yeşil bandı (r = 0.786, p < 0.01) logEC ile en yüksek ilişkiyi göstermiştir. İHA verilerinde ise en güçlü ilişki red-edge bandında (r = 0.618) elde edilmiştir. Korelasyon sonuçlarına dayanarak geliştirilen doğrusal regresyon modellerinde, Sentinel-2B yeşil bandı için R² = 0.62 olarak hesaplanmıştır. Bu değerler, yeşil bandın toprak tuzluluğunu istatistiksel olarak anlamlı biçimde temsil ettiğini göstermektedir. Mekânsal analizler sonucunda, Uyuz Gölü çevresinde yüksek EC değerlerinin (≥ 4 dS m⁻¹) özellikle göl çanağı içerisinde ve kıyı zonlarında yoğunlaştığı; batı ve kuzey kesimlerde ise düşük tuzluluk değerlerinin baskın olduğu belirlenmiştir. Bu durum, buharlaşma oranı, yeraltı suyu seviyesinin yüzeye yakınlığı ve kapalı havza koşulları ile açıklanmıştır. Elde edilen bulgular, İHA ve Sentinel-2B verilerinin birlikte kullanımının, küçük ölçekli göl havzalarında tuzluluk dinamiklerinin izlenmesi ve modelleme doğruluğunun artırılmasında güçlü bir araç olduğunu ortaya koymuştur.