Uzaktan algılama ve CBS yöntemleri ile Akgöl (Burdur) sedimanlarının hidromanyezit içeriğinin haritalanması

Bu tez çalışmasında, Türkiye'nin güneybatısında yer alan kurak kuşakta gelişmiş, hidrolik olarak kapalı bir göl havzası olan Akgöl' de göl tabanı sedimanlarından alınan 70 adet örnek X-Işını Floresans (XRF), X-Işını Difraksiyonu (XRD) ve spektroradyometre ile analiz edilmiştir. Akgöl havzasındaki mineralojik bileşimin uzaktan algılama (UA) temelli modellenmesi kapsamında, ASTER çok bantlı uydu görüntüleri ile bütünleştirilmiş; ArcGIS ortamında çoklu doğrusal regresyon ve Kriging enterpolasyon tekniklerinin birlikte uygulanmasıyla 13.293 piksel için mineral dağılım yüzeyleri oluşturulmuştur. Bu aşamada çoklu regresyon yöntemi ile Akgöl havzasındaki hidromanyezit (Mg₅(CO₃)₄(OH)₂4H₂O) haritası çıkartılmıştır. İkinci aşama olarak ASTER verilerinin mineral haritlamasında daha doğru sonuç verdiğini kanıtlamak için LandSAT-8 OLI, Sentinel-2A ve ASTER uydu görüntüleri kullanılarak kapsamlı bir makine öğrenmesi analizi gerçekleştirilmiştir. Çalışmada, sahadan elde edilen XRD ve XRF verileri referans alınmış; her üç uydu verisiyle Random Forest regresyon modelleri üretilerek başta hidromanyezit (Mg₅(CO₃)₄(OH)₂4H₂O), dolomit (CaMg(CO₃)₂), biyotit (K(Mg,Fe)3(Al,Fe)Si3O10(OH,F)2), klorit (Şamozit) ((Fe2+;Mg;Fe3+)5 Al(Si3Al)O10(OH;O)8), MgO, CaO, Al₂O₃, SiO₂ ve Fe₂O₃ olmak üzere çeşitli mineral ve oksitlerin raster verileri üretilmiştir. LandSAT-8 OLI geniş bant yapısı nedeniyle özellikle Fe-oksitler ve CaO için orta düzeyde başarı sağlarken, Sentinel-2A daha dar bant genişliği sayesinde Fe₂O₃ ve Al₂O₃ gibi oksitlerde daha yüksek ayrıştırma gücü göstermiştir. ASTER ise güçlü SWIR ve TIR bantları sayesinde hidromanyezit, MgO, dolomit ve klorit (Şamozit) gibi karbonat ve Mg/Fe-OH minerallerinin modellenmesinde diğer uydu görüntülerine nazaran daha başarılı sonuçlar vermiştir. Bu sonuçlar ışığında, oluşturulan mekânsal modelleme çıktıları, havza mineral dağılımlarının yorumlanabileceğini göstermektedir. Akgöl'ün jeomorfolojik ve hidrojeokimyasal yapısı, Salda ve Acıgöl gibi diğer endoreik evporitik sistemlerle yüksek düzeyde benzerlik göstermekte olup, çalışmada kullanılan yaklaşımın kurak ve yarı kurak ortamlarda yer alan benzer kapalı havzalara da metodolojik olarak aktarılabilir nitelikte olduğunu ortaya koymaktadır. Bu yönüyle çalışma, yalnızca bölgesel mineral potansiyelinin sınırlandırılmasına katkı sunmakla kalmayıp, aynı zamanda spektroskopik, jeokimyasal ve jeoistatistiksel veri kümelerinin bütüncül kullanımı üzerinden mineral araştırmalarında yöntemsel derinliği güçlendirmektedir.