Uzaktan bulunma ve sanallığın mimarlıktaki belirleyici kriterleri üzerine bir sınıflandırma denemesi

`Sanal' kavramı, mimarlık disiplininde üzerinde tartışılan bir kavramdır. Disiplin kendisinisanalın içinde katmanlar biçiminde yeniden var etmesine ek olarak, sanalın içindegelişebileceği çevrenin belirgin bir bölümünü de oluşturmaktadır. nsan yaşamının barınmaihtiyacının karşılanma şekli ile önemli ölçüde biçimlendiği düşünüldüğünde, mimarlıkdisiplini ile sanal arasındaki özel yakınlaşmanın nedeni de anlaşılabilir hale gelmektedir.`Sanal' genellikle ele alındığı gibi gerçeklikten ayrık bir küme üzerinde tanımlı değildir.Tersine, kavramsal ve bilişsel açıdan sanallık gerçekliğin belirgin katmanlarından birinioluşturur. Sanal kavramı bu açıdan bakıldığında gerçek olan ancak somut olmayandır.Böylelikle, sanal mimarlıktan söz edildiğinde -sanal kavramının yapısı gereği- `gerçek'mimarlıktan söz edilmektedir. Sanal mimarlık ?gerçek mimarlık?tır. Aynı zamanda potansiyelmimarlığı da içinde barındırır.Bu çalışmada, sanal kavramı ele alınırken, kavramın oldukça indirgenmiş bir sunumu olan?bilgisayar kökenli olma? özelliği arka plana itilerek, kavramın bilişsel özünü mimarlık-mekan-birey-roller bağlamında ortaya koymaya çalışan bir analitik çerçeve çizilmektedir.Çözümleme kavramsal düzlemde yapıldıktan sonra ise, sanalın yeniden sentezlenmesindeçoğunlukla bilgisayar teknolojilerine dayanan mevcut ve potansiyel uygulamaların sunduğuçeşitlilik ve zenginliğe atıfta bulunulmaktadır.Mimarlık-mekan-birey-roller dörtlüsü ile tanımlanmaya çalışılan çerçevede bulunma bireylem veya eylemsizlik durumunu yansıtır. Sanal mimarlık çerçevesinde ele alındığında ise`uzaktan bulunma' formunu alarak, somut olmasa da ?eylemli? bir hali barındırır. Mimarininözünde yatan mekan algısının eylemliliğe sanal kanalıyla kavuşması tezin özünüoluşturmaktadır. Birey rollerinin uzaktan bulunma ile bağlantısı ise bu öze bağlı olarak tezindüşünsel kurgusunu zenginleştirmektedir.Sanalın gerçek dünyadaki bilgisayar oyunları, sinema eserleri, fantezi rol oyunları, ve iletişimgibi farklı uygulama alanlarındaki örneklerinin çözümlenmesiyle elde edilen yapı taşlarıkullanılarak, sanal mimarlığa ilişkin beşli bir sınıflandırma önerisi geliştirilmektedir.Anahtar Kelimeler : Sanal mimari, sanal mekan, sanal tasarım, sayısal tasarım, uzaktanbulunmaJÜR :1. Doç. Dr. Murat SOYGEN Ş (Danışman) Kabul Tarihi: 12/10/20052. Doç. Dr. Meral ERDOĞAN Sayfa Sayısı : 943. Doç. Dr. Sinan Mert ŞENER