Uzaktan öğretim uygulamalarının okul yöneticilerinde gerekli kıldığı yeterlikler

Uzaktan öğretim uygulamalarının okul yöneticilerinde gerekli kıldığı yeterlikler ile okul müdürlerinin bu yeterliklere sahip olma düzeylerine ilişkin öğretmenlerin görüşlerinin neler olduğunun belirlenmesi araştırmanın amacını oluşturmaktadır. Araştırma karma araştırma yöntemlerinden keşfedici sıralı desen olarak tasarlanmıştır. 2020-2021 ve 2021-2022 eğitim öğretim yılı I ve II. Dönemlerinde Siirt ve Osmaniye illeri merkez ilçelerinde görev yapan okul yöneticisi ve öğretmenler araştırmanın çalışma grubunu oluşturmuştur. Araştırmanın verileri ilk olarak nitel yöntemlerle elde edilmiş ve maksimum çeşitlilik örnekleme yöntemi tercih edilmiştir. Bu kapsamda 25 yönetici ve 18 öğretmenle olmak üzere 43 görüşme yapılmıştır. Yapılan görüşmeler sonucu elde edilen veriler bilgisayar paket programıyla analiz edilerek araştırma problemlerine ilişkin kod, alt kategori, kategori ve temalar oluşturulmuştur. Araştırmanın nitel verilerinden elde edilen sonuçlara göre uzaktan öğretimde okul yöneticilerinin destek sağlama, kişisel özellikler, krizle baş edebilme, belirsizlikle baş edebilme, sağlıklı okul ortamı oluşturabilme ve teknolojiyi yönetebilme başlıkları altında altı yeterlik alanı olduğu tespit edilmiştir. Belirlenen yeterlikler kapsamında alan yazın taranarak uzaktan öğretim uygulamalarının okul müdürlerinde gerekli kıldığı yeterliklere ilişkin bir ölçme aracı geliştirilmiştir. Geliştirilen "Uzaktan Öğretimin Okul Müdürlerinde Gerekli Kıldığı Yeterlikler Ölçeği" Siirt ve Osmaniye illeri merkez ilçelerinde görev yapan 1025 öğretmene uygulanmıştır. Toplanan veriler bilgisayar istatistik paket programları kullanılarak analiz edilmiştir. Yapılan analizler neticesinde 35 maddeden oluşan ölçeğin 3 boyutlu bir yapıyı temsil ettiği görülmüştür. Ölçeğe ilişkin yapılan geçerlik ve güvenilirlik analizleri sonucunda geliştirilen ölçeğin uzaktan öğretimde okul müdürlerinin yeterliklerini ölçmede kullanılabileceği belirlenmiştir. Okul müdürlerinin uzaktan öğretimdeki yeterlik alanlarına sahip olma düzeylerine ilişkin öğretmen görüşleri alındığında öğretmenler, okul müdürlerinin uzaktan öğretimde sahip oldukları yeterlik düzeyini "Çoğunlukla Katılıyorum" şeklinde değerlendirdikleri sonucuna ulaşılmıştır. Beşli derecelendirme ölçeği üzerinden "Destek Sağlayabilme" boyutunda ortalama puanın x̄=3,81, "Kriz ve Belirsizlikle Baş edebilme" x̄= 3,72 ve "Teknoloji Yönetimi" boyutunda x̄= 3,69 ortalama puanı elde edilmiştir. Uzaktan öğretimde okul müdürlerinin yeterliklerine ilişkin boyutlardan elde edilen puanlar cinsiyet açısından karşılaştırıldığında; erkek ve kadın öğretmenlerin, destek sağlama boyutunda almış oldukları puanlar arasında anlamlı bir farklılık görülmüştür. Erkek öğretmenlerin almış oldukları sıra ortalama puanı, kadın öğretmenlerin almış oldukları sıra ortalama puanına göre anlamlı bir şekilde daha fazladır. Bu bakımdan kadın öğretmenlerin uzaktan öğretimde okul müdürlerinin kendilerine yönelik destek algılarının erkek öğretmenlerin algılarına göre daha düşük olduğu söylenebilir. Uzaktan öğretimde okul müdürlerinin yeterliklerine ilişkin boyutlardan elde edilen puanlar öğretmenlerin bilişim teknolojileri kursuna katılma durumları açısından ele alınmıştır. Teknolojiyi yönetebilme alt boyutunda öğretmenlerin almış oldukları puanlar incelendiğinde; bilişim teknolojileri kursuna katılan öğretmenler ile kursa katılmayan öğretmenlerin sıra ortalama puanlarının anlamlı bir şekilde farklılaştığı sonucuna ulaşılmıştır. Kursa katılan öğretmenlerin, okul müdürlerinin teknolojiyi yönetebilme yeterliklerini kursa katılmayan öğretmenlere göre daha yüksek düzeyde değerlendirdikleri görülmüştür.