Vadi geçiş nivelmanın doğruluk araştırması

Günümüz uygulamalarında nokta yükseklikleri veya yükseklik farkları Geometrik, Trigonometrik ve GNSS nivelman teknikleri ile belirlenebilmektedir. Farklı arazi şartlarında nivelman tekniklerinin birbirlerine göre bazı avantaj ve dezavantajları vardır. Bu tez çalışmasında geometrik nivelman tekniğinin özel bir uygulaması olan vadi geçiş nivelmanı ele alındı. Bilindiği üzere geometrik nivelman tekniği özellikle geniş yataklı vadilerde kısa gözleme uzunlukları nedeniyle uygulaması zaman alıcı, pahalı, zor ve birçok model hatalarına açık bir yöntemdir. Bu nedenle vadi geçişlerindeki yükseklik farklarının belirlenmesinde geometrik nivelmanın dezavantajlarını minimuma indirebilmek amacıyla 1960 yılında Carl Zeiss Oberkochen firması tarafından vadi geçiş nivelmanı donanımı geliştirilmiştir. Bu donanım, iki adet Ni2 nivo ve bu nivoların objektifleri önüne takılan ve bu sayede kolimasyon değerleri ile alt ve üst levhalardaki eğim açılarını ölçmeye yarayan bir paralel cam ve mikrometreden oluşmaktadır. Vadi geçiş nivelmanında yükseklik farkları özel ölçme modeli uygulanarak eş zamanlı ve karşılıklı olarak belirlenmektedir. Bu çalışmada seçilen iki uygulama alanında vadi geçiş nivelmanı, geometrik nivelman, dış merkezli trigonometrik nivelman ve GNSS nivelman tekniği ile ölçüler yapılmış ve elde edilen sonuçlar karşılaştırılmıştır. Sonuç olarak Uygulama alanı-1'de vadi geçiş nivelmanı, geometrik nivelman ve karşılıklı, eş zamanlı dış merkezli trigonometrik nivelman ve GNSS nivelman tekniği elde edilen yükseklik farkları sırasıyla ΔHVG=0.04285m, ΔHGN=0.04535m, ΔHTN=0.04366m, ΔHGNNS=0.04428m olarak belirlenmiştir. Uygulama alanı-2'de benzer şekilde yükseklik farkları sırasıyla ΔHVG=0.23540m, ΔHGN=0.24193m, ΔHTN=0.24629m, ΔHGNNS=0.24171m olarak belirlenmiştir. Bu verilere göre özellikle vadi geçişleri ve su geçişleri gibi zorlu arazi şartlarında vadi geçiş nivelmanı tekniğinin uygulanabilir olduğu sonucuna varılmıştır.