Vakfın kurumsal felsefesi ve sosyal işletme

Vakıf kurumu ve düşüncesini konu edinen bu çalışmada, vakıf kurumunun yüzlerce yıl boyunca varolabilmesini sağlayan "kurumsal varlık felsefesi" ve bu felsefeden neşet eden "organizasyonel karakteri" araştırılmıştır. Araştırmada, 10. ve 13. yüzyıllar arasında gerilemekte olan İslam medeniyetinin yeniden ayağa kalkmasını sağlayan "medeniyet zihni"nin, aynı zamanda medeniyete ait "kurumlar manzumesi"nin de varlık felsefesi olduğu gösterilmeye çalışılmıştır. Söz konusu varlık felsefesiyle ilgili kavramlar "kurucu mihver şahsiyetler üzerinden" incelenmiştir. Vakıf kurumunu ve tarihsel gelişimini farklı bir açıdan ele alan çalışmanın izlediği çok boyutlu yaklaşım, iktisadi ve tarihi yönlerinin yanı sıra felsefi boyutunun da detaylı bir şekilde incelenmesini zaruri kılmıştır. Yenilenmenin Anadolu'da vücut bulması ve ortaya çıkan medeniyet şubelerine (Anadolu Selçuklu ve Osmanlı) ithafen söz konusu medeniyet felsefesi "Anadolu İslam Tasavvuru" olarak tanımlanmış ve bu tasavvurun özünde bulunan "varlığın birliği" anlayışı da bu yenilenmenin "kurucu varlık felsefesi-ya da zihni" olarak takdim edilmiştir. İslam medeniyetinin yeniden güçlenmesi ile güncellenen vakıf kurumunun gayesi ve faaliyet karakteri, bu varlık felsefesi üzerinden ele alınmıştır. Bu kurucu felsefeden hareketle, vakıflar aracılığıyla teşebbüs edilen maddi ve manevi imar ve inşa faaliyetleri "şenlendirme" kelimesi altında yeni bir okumaya tabi tutulmuştur. Para vakıfları ve sandıklar üzerinden gösterilen örnekler ile, vakıf kurumunun varlık felsefesi, sosyal işletmelerin kuruluş gayesi ile karşılaştırılmıştır.