Vatandaş için medeni bilgiler kitabındaki insan hakları ve demokrasi konularının etkin vatandaşlık öğrenme alanı kazanımları açısından incelenmesi

Sosyal Bilgiler programı özünde Atatürk ilke ve inkılaplarına bağlı, ülkesini ve manevi değerlerini içselleştirip koruyan, demokrasi ve insan haklarına saygı duyan, eleştiren düşünme yeteneğine sahip, çevresinde gelişen olaylara karşı duyarlı olan, üretmekten kaçmayan ve sorumluluklarının bilincinde olan vatandaşlar yetiştirme gayesiyle oluşturulmuştur. Bu tanımdan bazı noktaları dikkatle incelediğimizde aslında Sosyal Bilgiler programı etkin vatandaşlar yetiştirmeyi hedeflemektedir. Mustafa Kemal Atatürk savaşlardan yeni çıkmış halkın, ekonomik anlamda güçlükler çektiği henüz Cumhuriyet'in ilk yıllarında etkin ve etkili vatandaşlar yetiştirme gerekliliğinin farkındaydı. Askeri ve ekonomik zaferlerin eğitim ile desteklenmediği sürece ülkenin kalkınamayacağının farkındaydı ki henüz savaş bitmeden 1921 yılında milli eğitime yön vermek parolasıyla maarif kongresi düzenlemişti. Eğitimin savaşta dahi olunsa önemliliğini benimseyen bir liderin; ülkesine ve manevi değerlerine bağlı, eleştirel düşünebilen, bilime ve üretmeye önem veren vatandaşlar yetiştirmek istemesi elbette hiç şaşırtıcı olmayacaktır. Bu düşünceden hareketle İsmet İnönü'ye yazdığı bir mektupta; "Vatan çocuklarını iyi vatandaş olarak yetiştirmek için yurt bilgisinin önemi bilinmektedir. Yurt bilgisi notları olarak öğretmen Afet Hanım tarafından şimdiye kadar yayınlanan seçim, vergiler, askerlik ve vatandaş için medeni bilgiler kitaplarının gerekli kısımlarını bir araya getirerek ve (vatandaş için medeni bilgiler kitabının birinci cildi olarak yeniden bastırılmak üzere düzenlenmesini önerdim." cümlelerini kullanmıştır. Bu araştırma nitel bir desene sahiptir ve verilerin toplanması doküman incelemesi yöntemi ile gerçekleşmiştir. Amacı "Vatandaş İçin Medeni Bilgiler kitabındaki İnsan Hakları ve Demokrasi konularının Etkin Vatandaşlık öğrenme alanı açısından irdelenmesi" olarak belirtilebilir. Araştırmanın çalışma gurubu etkin vatandaşlık öğrenme alanı kazanımları ve Vatandaş için Medeni Bilgiler kitapları olarak belirlenmiştir. Vatandaş İçin Medeni Bilgiler kitabında, insan hakları ve demokrasi konulu, etkin vatandaşlık kazanımları çerçevesinde altmış konu başlığına ulaşılmış ve incelenmiştir. Elde ettiğimiz bu altmış konu başlığı beş kategoriye ayrılıp kodlamalar yapılmıştır. Araştırma beş bölümden meydana gelmiştir. Birinci bölümde araştırmanın amacı, önemi, sınırlılıkları ve tanımlara ilişkin bilgiler yer almıştır. İkinci bölümde kuramsal bilgilerle birlikte ilgili çalışmalara yer verilmiştir. Üçüncü kısımda araştırmanın yöntemine dair; araştırmanın modeli, çalışma grubu, verilerin toplanması ve verilerin analizi bilgilerine yer verilmiştir. Araştırmanın dördüncü bölümünde elde ettiğimiz bulgular tablolar yardımı ile anlatılırken beşinci bölümde ise sonuca dair bilgilere ve araştırmacılara yönelik önerilere yer verilmiştir. Anahtar Sözcükler: Sosyal Bilgiler, Etkin Vatandaşlık, İnsan Hakları, Demokrasi