Velayetin kaldırılması

Velayet, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun İkinci Kitap, İkinci Kısım, Birinci Bölüm, Altıncı Ayırım başlığı altında 335 ve devamı maddelerinde düzenlenmiştir. Velayetin, farklı birçok tanımı yapılmıştır ve tarih boyunca insanlığın gelişimi ile velayet konusundaki tanımlamalar ve anlayış değişmiş, çağdaşlaşmıştır. Velayet, ana ve babanın birlikte kullandığı, şahsa sıkı sıkıya bağlı bir haktır ve velayette çocuğun menfaatleri ön plandadır. Velayet sürelidir ve velayet devam ettiği süre içerisinde ana ve babaya, çocuğun şahsı, malvarlığı ve temsili konularında birtakım haklar tanır ve yükümlülükler yükler.Kanun koyucu, velayetin düzenlenmesinin gerektiği hallerde hakimin velayete müdahale etmesinin şartlarını ve usullerini belirlemiştir. Eğer velayetin kullanılmasında, hakimin düzenleme yoluna gitmesi, bazı tedbirler alması, çocuğu bir kuruma ya da ailenin yanına yerleştirmesi gibi koruyucu önlemlere başvurması yetersiz kalacak derecede sorun var ise, diğer bir ifadeyle Türk Medeni Kanunu'nun 348. maddesinde öngörülen şartlardan biri gerçekleşmişse, hakim velayetin kaldırılmasına karar verecektir. Velayetin kaldırılması kararından mevcut ve doğacak tüm çocuklar etkileneceği gibi, bu karar ile ana ve babanın hak ve yükümlülükleri de etkilenecektir.Velayet ile ilgili olarak, velayetin kaldırılması, iadesi ve düzenlenmesine ilişkin hususlar dava konusu edilebileceği gibi; velayet altındaki çocuk hakkında koruma tedbiri alınmasına ya da nafaka taleplerine ilişkin konular da dava konusu edilebilmektedir. Bu davalara ilişkin usul ve esaslar ilgili mevzuatlarda düzenlenmiştir. Dava konusu edilen uyuşmazlıklarla ilgili olarak Yüksek Mahkeme kararları hem yol gösterici hem de velayet hukukundaki gelişimi yansıtan güzel birer örnek niteliğindedir.