Ventriküloperitoneal şant takılmış çocukların klinik ve radyolojik özelliklerinin retrospektif olarak değerlendirilmesi

Çocuk acil servis başvuru kayıtlarından retrospektif olarak ventriküloperitoneal (VP) şant takılmış çocukların klinik ve radyolojik özellikleri incelendi. Bu çalışmanın amacı hastaların öykü ve muayene özelliklerinin, laboratuvar testlerinin ve radyolojik görüntülemelerin şant malfonksiyonu tanısı koymadaki etkinliğinin araştırılması ve hastaların izlemleri boyunca maruz kaldıkları görüntüleme ilişkili radyasyon yüklerinin belirlenmesi idi. 01.08.2014 ile 31.07.2018 tarihleri arasında Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi'nde VP şant takılmış ve izlemi yapılmış 0-18 yaş arası 84 hastanın sosyo-demografik, klinik ve radyolojik verileri incelendi. Ayrıca VP şantlı seksen dört hastanın 123 acil başvurusuna ait klinik özellikler, laboratuvar testleri ve radyolojik görüntüleme sonuçları ve sonlanımları dosya kayıtlarından retrospektif olarak gözden geçirildi. Çalışmaya alınan 84 hastanın %62'si erkekti. Hastaların %53,6'sında ilk şant takılma nedeni santral sinir sisteminin doğumsal malformasyonlarıydı. İlk şant takılma yaşı medyan 4 aydı. Hastaların %47,6'sına en az bir kere şant değişimi yapılmıştı. İlk kez şant takıldığında (r:-0,394) ve birinci şant değişiminde (r:-0,389) hasta yaşları ile toplam şant değişim sayısı arasında anlamlı orta düzey negatif korelasyon saptandı. Toplam şant değişim sayısının, birinci şant değişimi yapıldığı zaman hasta yaşı 6 aydan küçük olanlarda istatistiksel olarak anlamlı yüksek olduğu görüldü (p:0,016). Seksen dört hastanın 123 kez VP şant ilişkili acil başvurusunda şant giriş yeri veya trase ile ilgili şikayeti olması (p:0,02) ve fizik muayenede artmış BOS basıncı bulguları varlığında (p:0,001) şant malfonksiyonu tanısı almak açısından istatistiksel olarak anlamlı fark bulundu. Ateş şikayeti ile acile başvurmak şant enfeksiyonu tanısı almak açısından anlamlı fark gösteriyordu (p:0,003). BBT'nin şant malfonksiyonu tanısı koymada sensitivitesi %73, spesifitesi %35 olarak bulundu. Hasta başına, yıllık kümülatif radyasyon dozu ortalama 16,1 mSv/izlem yılı olarak hesaplandı. Bu yaklaşık 8 adet BBT çekimine eşdeğerdi. Sonuçta, şant malfonksiyonu düşünülen hastalarda BBT çekim kararı verirken seçici klinik kriterlerin belirlenmesi ve uygulanması gerekli görünmektedir. Gelecekte kliniğe dayalı risk skorlama parametrelerinin çıkarılması için planlanacak geniş çaplı prospektif kontrollü çalışmalara, bu çalışma ile temel veriler sunulmuştur. Anahtar kelimeler: Hidrosefali, Ventriküloperitoneal (VP) şant, Şant malfonksiyonu, Beyin bilgisayarlı tomografi (BBT), Görüntüleme ilişkili radyasyon yükü