Vergi hukukunda terkin

Vergi alacağı, ödeme, zamanaşımı, ölüm gibi nedenlerle ortadan kalkmaktadır. Vergi alacağının ortadan kalkmasına neden olan bir diğer düzenleme de terkindir. Terkin, sadece doğal afetler ve tahakkuk/tahsilden vazgeçme nedeniyle verginin silinmesi anlamında yasada düzenlenmekle birlikte geniş anlamda terkin içerisine hata-düzeltme, uzlaşma, cezada indirim, yargı kararı ve mali af yasaları ile yapılan vergi alacağının silinmesi de girmektedir. Vergiler Anayasa' nın 73. maddesinde belirtilen hüküm çerçevesinde terkin edilmekle birlikte esasen, verginin tahsiline olanak sağlayan hukuki alt yapının ortadan kalkması sonucunda terkine gidilebildiği görülmektedir. Özel hukukta işlem temelinin çökmesi teorisi olarak isimlendirilen bu teori vergi hukukuna uygulanmıştır. Ekonomik ve hukuki koşullarda meydana gelen değişiklik çerçevesinde vergi alacağının terkin edilmesi, özel hukuktaki teoriden hareketle vergisel işlem temelinin çökmesi olarak değerlendirilmiştir. Vergi alacağı çeşitli yabancı ülkelerde de terkin edilmektedir. Ancak terkin nedenleri Türkiye' deki terkin düzenlemelerine benzemekle birlikte, vergi aslından daha çok vergi cezaları ve gecikme faizlerinin terkin edildiği görülmektedir. Bununla birlikte, ekonomik olarak zor durumda olan ya da makul nedenlerle vergi borcunu ödeyemeyen mükelleflerin vergi borçlarının terkin edilebilmesi için bu durumu ispat etmeleri ve yapılan değerleme sonucunda terkine layık görülmeleri gerekmektedir. ii Türkiye'de vergi alacaklarının terkin edilmesi çoğu zaman hazineye gelir sağlama amacı taşımakla birlikte, mükelleflerin haksız yere vergilendirmelerini önlemek, doğal afet nedeniyle uğranılan zararı telafi etmek gibi amaçları da taşımaktadır. Diğer ülkeler üzerinde yapılan karşılaştırmalı analiz sonucunda ortak payda da ortaya çıkan genel yapı terkinin iyi niyetli, dürüst mükellefleri korumak, vergiye gönüllü uyum sağlamak ve mükelleflerin ekonomik yaşam içerisindeki faaliyetlerine devam etmelerini sağlamak amaçlarını da taşıdığı görülmektedir. Sonuç olarak, Türkiye' de de vergi terkininin nedenleri ve uygulama koşullarının açık ve net bir şekilde ortaya konulması, gelir yönüyle birlikte diğer hususların da dikkate alınması gerekmektedir.