Vergi kaçakçılığı fiili ve cezalarının ölçülülük ve non bis in idem ilkeleri çerçevesinde incelenmesi

Devlet toplumsal düzenin ve hukukun getirdiği düzenin sağlanması hususunda bu düzeni bozanlara çeşitli yaptırımlar uygulamaktadır. Bu yaptırımlar hukukun bütün alanlarında düzenlenmektedir. Yaptırımların vergisel boyutunu oluşturan alanlardan biri de vergi ceza hukukudur. Kanun koyucu kanunlara aykırı davranış sergileyen vergi mükelleflerine idari ve adli olmak üzere iki tür yaptırım uygulamaktadır. Doktrinde tartışmaya en müsait olan vergi ceza uygulamasının başında vergi ziyaı cezası ile vergi kaçakçılığı suçu cezasının birleşemeyeceği ve iki yaptırımın ayrı ayrı kesilmesi gelmektedir. Çalışmada literatür tarama yöntemi kullanılarak vergi kaçakçılığı suçunun vergi ziyaına sebebiyet verilerek işlenmesi durumunda uygulanan iki yaptırımın ölçülülük ve non bis in idem ilkeleri bağlamında değerlendirilmesi ele alınmıştır. Ölçülülük ilkesi, bir hakkın veya özgürlüğün sınırlandırılması aşamasında, sınırlandırma aracının amaca ulaşmada elverişli, gerekli ve araç ile amaç arasında bir orantının olması gerektiğini ifade etmektedir. Non bis in idem ilkesi ise fail hakkında aynı suçtan dolayı iki defa yargılanma ve cezalandırma yasağını ifade etmektedir. Çalışmada esas itibariyle vergi ceza hukuku kapsamında uygulanan ceza politikasının hukuk devleti ilkesinin gereği olan ölçülülük ilkesi ve non bis in idem ilkesine uygunluğu değerlendirilmektedir. Ölçülülük analizi, uygulanan her iki yaptırımın soyut düzenlemedeki hali ile somut olaydaki caydırıcılığı ve etkinliği dikkate alınarak yapılmaya çalışılmış ve her iki yaptırımın ölçülülük ilkesi ile non bis in idem ilkesi açısından bağlantısı kurularak bu iki ilkeye uygunluğun sağlanması hususunda önerilerde bulunulmaya çalışılmıştır.