Vergilemenin mali amacı açısından Türk vergi sisteminin değerlendirilmesi

Vergi, tarihsel gelişimi itibariyle, uygarlık tarihi kadar eski ve her dönem önemini korumuş bir kavramdır. Devletlerin en önemli gelir kaynağını oluşturan vergilerin fonksiyonlarında zaman içerisinde önemli değişiklikler meydana gelmiştir. Klasik iktisadi anlayış, devletin ekonomide tarafsız bir niteliğe sahip olmasını ve sadece kamu harcamalarını finanse etmeye yetecek miktarda vergi toplanması gerektiğini savunmuştur. Modern iktisatçılar tarafından savunulan refah iktisadı ise, bir ekonomide vergilerin, mali amacın yanında ekonomik ve sosyal amaçları da yerine getirmesi gerektiğini savunmuştur. Devletlerin vergilemedeki en önemli önceliği, vergilemenin mali amacının gerçekleştirilmesidir. Vergilemenin mali amacı, kamusal mal ve hizmetlerin finansmanı için yeterli gelirin sağlanmasını ifade etmektedir. Mali nitelikte bir vergilemenin gerçekleştirilmesi için, hem gelir elde etme hedefine odaklanan hem de ekonomik ve sosyal öncelikleri dikkate alan bir vergi sisteminin oluşturulması gerekmektedir. Bu çalışma, Türk vergi sisteminin vergilemenin mali amacına uygunluğunun değerlendirilmesi amacıyla yapılmıştır. Bunun için Türk vergi sistemi, mali performansını ve yapısal özelliklerini yansıtan verilerin yardımıyla incelenmiştir. Ayrıca OECD üye ülkelerine ait vergi yükü verileri ve dolaylı-dolaysız vergi oranları kullanılarak uluslararası alanda karşılaştırma yapılmıştır. Çalışmanın sonucunda Türk vergi sisteminin başlıca; vergi yükünün düşüklüğüne, borçlanma sebebiyle gerçekleşen faiz ödemelerinin fazlalığına, vergi gayretinin yetersizliğine, artan vergi harcamalarına, kayıt dışı ekonominin büyüklüğüne ve vergi adaletine uygunsuz bir şekilde oluşmuş dolaylı vergilere ve stopaja dayalı yapısına bağlı olarak verginin mali amacını yerine getirmediği belirlenmiştir. Anahtar Kelimeler: Vergi, Vergilemenin Mali Amacı, Vergileme İlkeleri, Türk Vergi Sistemi