Verildiği ülkede iptal edilen yabancı hakem kararlarının tanınması ve tenfizi

1958 tarihli Yabancı Hakem Kararlarının Tanınması ve Tenfizi Hakkındaki New York Sözleşmesi, milletlerarası hakem kararlarının tanınması ve tenfizi konusunu düzenlemekte olup dünyadaki pek çok ülke tarafından da onaylanmış bulunmaktadır. Sözleşme'nin V. maddesinde yabancı hakem kararlarının tanınması ve tenfzine engel teşkil edecek sebepler tahdidi olarak sayılmıştır. Çalışmamızın esas konusunu oluşturan ve Sözleşme'nin V. maddesinin 1. fıkrasının (e) bendinde yer alan bu sebeplerden bir tanesi ise verildiği ülke kanunları veya bu ülkenin yetkili makamlarınca iptal edilmiş yabancı bir hakem kararının başka bir ülkenin milli mahkemeleri tarafından tenfiz edilip edilemeyeceği meselesidir. Bunun yanısıra, Sözleşme'nin VII. maddesi de verildiği ülkede iptal edilmiş yabancı hakem kararlarının tenfiz edilip edilemeyeceği hususundaki tartışmaların bir diğer dayanağını oluşturmaktadır. Sözleşme'nin V(1)(e) ve VII. maddeleri devlet mahkemeleri tarafından farklı şekilde yorumlanarak çelişkili kararların meydana gelmesine sebep olmuştur. Zira, bazı devlet mahkemeleri verildiği ülkede iptal edilmiş olan hakem kararlarının tenfiz edilebileceği yönünde karar verirken, bazı mahkemeler çalışmamızda ayrıntılı olarak incelenecek olan çeşitli sebeplerle bunun mümkün olmadığı sonucuna varmıştır. Buradan yola çıkarak, günümüzde hala tartışmalı olan bu konu ayrıntılı bir şekilde ele alınarak, farklı devlet mahkemeleri tarafından çelişkili kararların verilmesini önlemek amacıyla çözüm önerileri ortaya konmaktadır. Çalışmamız üç bölümden oluşmaktadır. Çalışmanın ilk bölümünde milletlerarası hakem kararlarının tanınması ve tenfizi hakkında genel bilgilere yer iii verilmektedir. Yabancı hakem kararlarının tanınması ve tenfizine ilişkin Türk mevzuatı ve taraf olduğumuz milletlerarası anlaşmalar incelenerek, mevzuat ve anlaşmalarda yer alan tanıma ve tenfiz engellerine ilişkin sebepler ortaya konmaktadır. Bunun devamında, çalışmanın ikinci bölümünde, 1958 tarihli New York Sözleşmesi'nin ilgili hükümleri çerçevesinde, verildiği ülkede iptal edilen yabancı hakem kararlarının tanınması ve/veya tenfizinin mümkün olup olmadığı sorusuna cevap aranmaktadır. Bu bağlamda, konu ile ilgili doktrindeki görüş ayrılıklarına yer verilerek milletlerarası anlaşmalar, ilgili mevzuat ve yabancı mahkeme kararları çerçevesinde bir değerlendirme yapılmaktadır. Çalışmanın üçüncü ve son bölümünde ise Türk öğretisi ve yargısının konuya bakış açısı incelenerek bu tartışmalı konuya çözüm önerileri getirilmeye çalışılmaktadır. Anahtar kelimeler: Yabancı hakem kararı, tanıma, tenfiz, iptal, New York Sözleşmes