Vertebra kırıkları tedavisinde kırık özelliklerinin disk dejenerasyonu oluşmasına etkisinin araştırılması

Giriş ve Amaç: Vertebra kırıkları sonrası disk dejenerasyonu gelişebilmekte ve hastalarda ağrı ve kifotik deformiteye neden olabilmektedir. Vertebra kırıkları ile ilgili çok sayıda çalışma bulunmakla beraber kırığa ait değişkenlerin disk dejenerasyonu gelişmesi üzerindeki etkilerini inceleyen çalışmalar daha azdır. Bu çalışmada konservatif tedavi edilen veya cerrahi olarak tedavi edilip implantları çıkarılan ve uzun dönem takip edilen hastalarda disk dejenerasyonu gelişimi ve buna etki eden faktörlerin incelenmesi amaçlandı. Olgular ve yöntem: Bu çalışma kesitsel bir çalışmadır. Çalışmaya hastanemize 2006-2017 yılları arasında torakal ve lomber vertebra kırığı nedeniyle başvuran hastalar dahil edilmiştir. Dahil edilme kriterleri; başvuru anında uygun direkt grafi veya bilgisayarlı tomografi incelemesi olması, konservatif tedavi veya cerrahi tedavi edildikten sonra enfeksiyon dışı nedenlerle implantlarının çıkarılmış olması, 14-99 arası yaş grubunda olması, kontrollerde uygun direkt grafi çekilmiş olması bulunmaktadır. Dışlanma kriterleri: 2 yıldan az takip, tümör ve enfeksiyon olması veya travma öyküsü olmaması, anterior girişim veya kifoplasti yapılması, AO tip A0 olan hastalar. Çalışmada kırık seviyesi, AO kırık tipi, endplate kırık özellikleri, sınıflaması ve parçalanma miktarı, sagittal indeks ölçümü (1), kırık seviyeye komşu disklerin yüksekliğinin ölçülmesi ve Akeda yöntemi (2) ile dejenerasyonun saptanması yapıldı, kontrole geliş zamanları not edildi. Kırık anındaki hasta yaşının (gruplar: <30y, 30-60y, >60y), cinsiyetinin, kırık seviyesinin, kırık tipinin, endplate kırık özelliklerinin, tedavi yönteminin, kırıktan sonra geçen sürenin (gruplar: 2-3 yıl, 4-5 yıl, >5yıl) disk dejenerasyonu gelişmesine etkisi ölçüldü. İstatistik analizler SPSS 24.0, ki kare ve Fisher testi kullanılarak yapıldı. Çalışma için etik kurul onayı alınmıştır. Bulgular: Çalışmaya 91 hastanın 109 kırık vertebrası dahil edildi. Hastaların takip süresi 2 ile 15 yıl arasındaydı (ort 4.6yıl). Çalışmamızda vertebra kırığı sonrası disk dejenerasyon oranı toplam olarak %31,63 olarak bulunmuştur. Disk dejenerasyonunun daha çok 30-60 yaş, kranial disklerde, her iki endplate kırıklarında ve cerrahi tedavi edilip implantları çıkarılan grupta görülürken T11-L1 arasında daha az görüldüğü saptanmıştır. Komşu segmentlerde disk dejenerasyonunun 5 yıldan sonra istatistiksel olarak anlamlı olarak daha fazla görüldüğü saptanmıştır. Manyetik rezonans incelemesinin olmaması, retrospektif inceleme olması nedeniyle klinik veriler ile korelasyonunun yapılamaması, kontrol aralıklarının düzenli olmaması çalışmanın sınırlılıklarıdır. Çıkarım: Bu çalışmada vertebra kırıkları sonrasında disk dejenerasyonunun kranial disklerde ve endplate parçalanmasının fazla olduğu durumlarda daha sık görüldüğü gözlenmiştir. Dejenerasyonun kırıktan sonra 5. yıldan itibaren anlamlı bir şekilde daha fazla görüldüğü saptanmıştır.