Dolaylı travmatizasyon: Travma ile çalışmanın Türkiye'de travma sahasında çalışan ruh sağlığı uzmanları üzerindeki etkilerinin incelenmesi

Bu çalışmada, travma ile çalışmanın travma sahasında çalışan ruh sağlığı uzmanları üzerindeki etkilerini araştırmak, dolaylı travmatizasyonu açıklayan olası risk faktörlerini ve koruyucu faktörleri tanımlamak hedeflendi. Demografik değişkenlerin, eğitim düzeyinin, travma sahasındaki özel eğitimlerin, iş yükü, vaka yükü ve deneyim yılı üzerinden travma işine maruz kalma yoğunluğunun, tükenmişlik düzeyinin, sosyal destek düzeyinin, baş etme tarzının ve uzmanın kişisel travma öyküsünün, dolaylı travmatizasyonu açıklamada ne ölçüde etkili olduğunun araştırılması amaçlandı. Çalışmada nicel ve nitel araştırma desenleri entegre edildi. Nicel veriler Türkiye genelinde travma sahasında çalışan 260 ruh sağlığı uzmanından oluşan bir örneklemden toplanmış olup, örneklem psikolog, psikiyatrist, sosyal hizmet çalışmacısı ve psikolojik danışmanlardan oluşturulmuştur. Nitel veriler ise İstanbul'da travma sahasında çalışan 7 psikologla yapılan derinlemesine yüz yüze görüşmelerin dökümüne dayanmaktadır. Nicel veri analizinin sonuçları; mesleğin, eğitim düzeyinin, aktif baş etme tarzının ve duygusal tükenmişliğin dolaylı travmatizasyonu açıklamada anlamlı faktörler olduğunu ortaya koydu. Özellikle, duygusal tükenmişlik, dolaylı travmatizasyonun en güçlü yordayıcısı olarak saptandı. Duygusal tükenmişlik, vaka yükü ile dolaylı travmatizasyon arasındaki ilişkiyi tam aracı olarak açıklayan bir faktör olarak saptandı. Duygusal tükenmişlik ile dolaylı travmatizayon arasındaki ilişki ise baş etme tarzı tarafından etkilendiği saptandı. Nitel veri analizinin sonuçları, bu sonuçları destekler yönde olup, iş yükü, vaka yükü ve tükenmişlik düzeyi, dolaylı travmatizasyon için risk faktörleri arasında tanımlanırken; formal eğitim, travma sahası eğitimleri, destek sistemleri, aktif baş etme tarzı ve öz-bakım alışkanlıkları ise dolaylı travmatizasyna karşı koruyucu faktörler arasında tanımlandı. Ek olarak ve beklenmedik biçimde, söz konusu bu koruyucu faktörlerden yararlanan uzmanların, dolaylı travma sonrası büyüme bildirdiği görüldü.