Vicia cracca L.'nin bazı metabolik enzimler üzerine inhibitör potansiyelinin belirlenmesi ve biyoaktif bileşiklerinin analizi

V. cracca L. geleneksel ilaç tedavisinde önemli potansiyele sahip bir bitkidir. Baklagiller ailesinden olan bu bitkinin diğer türleri ile birçok çalışma yapılmış ve veriler literatüre sunulmuş olmasına rağmen V. cracca L. bitkisi yeterince araştırılmamıştır. Bu çalışmada, farklı çözücülerle ekstraksiyonları yapılan V. cracca L. bitkisinin LC-MS/MS ve QTOF-LC/MS analizleri yapılarak fitokimyasal bileşikleri ve bunun yanında enzim inhibitör etkileri tespit edilmiştir. Bitki ekstraklarının içerik analiz sonuçları incelendiğinde toplamda en fazla fenoliğin etanol ekstratlarında olduğu anlaşılmıştır. Etanol, aseton ve su ekstratlarının içeriklerinde sırasıyla en fazla siyanidin-3-o-glikozit, kerasiyanin klorid ve naringin olduğu belirlendi. Ayrıca bitkinin enzim inhibitör özellikleri kolinesterazlar (AChE ve BChE) ve ksantin oksidaz'a (XO) karşı test edildi. Elde edilen sonuçlara göre, özütlerin AChE ve BChE enzimlerine karşı inhibisyon kapasiteleri incelendiğinde bitkinin dal ekstraktlarının sırasıyla 0.346 mg/mL (R 2 : 0.916) ve 0.110 mg/mL (R 2 : 0.924) IC 50 değerleri ile en yüksek inhibisyon yeteneğine sahip oldukları belirlendi. V. cracca L. ekstraktının XO enzimini inhibe etme kapasitesi incelendiğinde en yüksek aktivitenin sırasıyla; 0.675 mg/mL (R 2 : 0.937) yaprak özütü > 0.745 mg/mL (R 2 : 0.974) dal özütü > 1.397 mg/mL (R 2 : 0.933) tohum özütü olduğu belirlenmiştir. Elde edilen bulgular V. cracca L. bitkisinin farmasötik ve gıda endüstrileri için önemli bir kaynak olduğu ve bu bitki üzerine yapılacak ileri ki çalışmalara yeni ufuklar sağlayabileceği düşünülmektedir.