Vitex agnus-castus L. (Hayıt) bitkisinin farmakognozik ve biyolojik aktiviteleri açısından araştırılması

Vitex agnus-castus L. (Hayıt) (Lamiaceae) halk arasında idrar arttırıcı, sindirim sistemiyle ilgili ve sakinleştirici kullanımları olup yaygın tıbbi kullanımı premenstrüel sendrom tedavisidir. Genel olarak meyveleri kullanılır. Biyolojik aktiviteleriyle ilgili çeşitli araştırmalar bulunmaktadır. Bileşenlerindenlerinden kastisinin antiinflamatuvar, sitotoksik etkinlikleriyle ilgili literatürde bazı çalışmalar yer almaktadır. Bu tez kapsamında, üç farklı lokaliteden çiçekli ve meyveli dönemde toplanan Vitex agnus-castus toprak üstü kısımlarının Avrupa Farmakopesine göre yabancı madde, total kül miktar, nem miktar tayinleri, makroskobik ve mikroskopik incelemeleri gerçekleştirilmiştir. Toprak üstü kısımlarının uçucu yağı su distilasyonuyla; ekstreleri %70'lik etanolde maserasyonla elde edilmiştir. Uçucu yağların ve ekstrelerin kimyasal profilleri ince tabaka kromatografi (İTK) ile belirlenip; uçucu yağların içeriği gaz kromatografisi (GK) ve gaz kromatografisi/kütle spektrometrisi (GK/KS) ile analiz edilmiştir. Kolon kromatografi ile kastisin izolasyon çalışmaları gerçekleştirilmiştir. İzolasyon sonrasında kastisin varlığı sıvı kromatografisi/kütle spektrometrisi-kütle spektrometrisi (SK/KS-KS) ile belirlenmiştir. Uçucu yağların ve ekstrelerin mikrodilüsyonla antimikrobiyal; 5-LOX deneyi ile antiinflamatuvar; hücre kültür çalışmalarıyla HTERT-HPNE ve PANC-1 hücre hattı üzerinde antikanser etkileri araştırılmıştır. PANC-1 hücreleri üzerinde CD-46 reseptör üzerine etkilerinin değerlendirilmesi gerçekleştirilmiştir.