Vitreoretinal cerrahi ile vitreusu alınan gözlerde uzun dönem göziçi basınç değişimleri

AMAÇ: Epiretinal membran (ERM), maküla deliği (MD) ve vitreomaküler traksiyon sendromu (VMT) nedeniyle yapılan vitreoretinal cerrahilerden sonra göziçi basıncındaki değişiklikleri ve buna etki eden faktörler incelemek, vitreus ve göziçi basıncı (GİB) arasındaki ilişki ortaya koymak. MATERYAL VE METOD: Vakıf Gureba Eğitim ve Araştırma Hastanesi Göz Hastalıkları Kliniği tarafından Ocak 2007-Nisan 2009 tarihleri arasında ERM, Mdve VMT tanısıyla pars plana vitrektomi (PPV) uygulanmış, postoperatif dönemde en az 6 ay takip edilmiş olan 41 hastanın 41 gözü retrospektif olarak incelendi. Olguların GİB'inin 6-22 arası olması normal 22 mmHg ve üzerinde olması GİB artışı, vitrektomize gözde GİB'in diğer gözden ≥4mmHg yüksek olması ise GİB artış eğilimi olarak değerlendirildi. İstatistiksel analiz için eşleştirilmiş t-testi, bağımsız t-testi, fisher exact testi, ki-kare testi ve yüzdelerin karşılaştırılması testi kullanıldı. P değeri ≤ 0,05 anlamlı kabul edildi. BULGULAR: 41 hastanin 24'ü kadın (%58), 17'si erkekti (%41). Yaş ortalaması 67±9 yıl (ortalama±standart deviasyon) idi (32-87 arası). Primer (idyopatik) ERM (n=14), NPDR'ye sekonder ERM (n=10), RVDT'ye sekonder ERM (n=2), NPDR zemininde VMT (n=2), idyopatik VMT (n=2), primer MD (n=10), travmatik MD (n=1) nedeniyle vitrektomi yapılmıştı. Olguların preoperatif en iyi düzeltilmiş görme keskinliği (EİDGK) LogMAR eşeli ile ortalama 1.0±0.5 sıra idi. GİB'leri opere gözd ortalama 15.3±3.2 mmHg diğer gözde ortalama 15.5 ±2.2 mmHg bulundu. Hastalara 3 girişli 20G (20 Gauge) (n=12) PPV, transkonjuktival 23G PPV (n=29), fakoemülsifikasyon ve göziçi lens implantasyonu (FAKOPPV) (n=5) uygulandı. Postoperatif vitreus boşluğuna BSS (n=12), steril hava (n=16), %20'lik SF6 (n=8) veya%16'lık C3F8 (n=5) bırakıldı. 1 hastada iyatrojenik periferik retina yırtığı oldu, yırtık çevresi hemen lazerle çevrelendi. EİDGK birinci yılda anlamlı olarak artmıştı (p=0.024). Vitrektomize gözde preoperatif GİB değeri ortalama 15.2±3.1mmHg iken, postoperatif 1.ayda 17.4±5.8mmHg (paired-samples T test, P=0.018), postoperatif 3.ayda 16.3±3.6mmHg (P=0.354), postoperatif 6.ayda 17.3±2.6mmHg (P=0.02), postoperatif 12.ayda 16.7±2.6mmHg (P=0.020) bulundu. Preoperatif GİB değeri vitrektomize gözde ortalama 15.2±3.1mmHg iken, diğer gözde 15.5±2.2mmHg idi, opere ve diğer göz arasında anlamlı GİB farkı yoktu (Independent-samples T-test, P=0.749). Posoperatif 1.ay vitrektomize gözde ortalama 17.4±5.8mmHg iken, diğer gözde 15.2±1.8mmHg idi, vitrektomize gözlerdeki GİB diğerinden anlamlı olarak yüksek bulundu (P=0.040). Posoperatif 3.ay GİB değeri vitrektomize gözde ortalama 16.3±3.6mmHg iken, diğer gözde 14.9±1.9mmHg idi (P=0.073). Posoperatif 6.ay (vitrektomize göz: 17.3±2.6mmHg, diğer göz: 15.2±1.71mmHg, p<0.001) ve 12.ay GİB değerleri ( vitrektomize göz: 16.8±2.6mmHg, diğer göz: 15.1±1.7mmHg, p<0.001) idi, vitrektomize gözlerdeki GİB değerinden anlamlı olarak yüksek bulundu. Posoperatif 6.ay GİB değeri vitrektomize gözde ortalama 17.3±2.6mmHg iken 12.ay 16.8±2.6mmHg idi, diğer gözde 6.ay 15.2±1.71mmHg, 12.ay 15.1±1.7mmHg idi, vitrektomize gözlerdeki GİB diğerinden anlamlı olarak yüksek bulundu (P<0.001). PPV'nin 20/23G olmasının, ERM, VMT ve MD nedeniyle vitrektomi yapılmasının,hasta yaşının, hastaların fakik veya psödofakik olmalarının patolojilerin idyopatik veya sekonder olmasının, tamponad kullanılmamasının ve kullanıldıysa tamponad çeşidinin, takiplerde GİB'in opere gözde diğerinden ≥4mmHg yüksek olmasına etkili olmadığı saptandı. SONUÇ: Vitrektomi sonrası takip süresi arttıkça göz içi basıncında aynı gözün preoperatif değerlerine göre ve diğer gözün eş zamanlı GİB'ine göre belirgin artış söz konusu olmaktadır. Psödofakik hastalarda bu artış daha erken başlar gibi görünmektedir. Dört yıldan uzun süren takiplerde hastalarda açık açılı glokom gelişme riski bildirilmiştir. Vitrektomi yapılan hastalarda uzun dönemde GİB'in daha yakından takip edilmesi gerekmektedir.