Vladimir Putin dönemi Rusya Federasyonu dış politikasında jeopolitik dinamiklerin rolü

Devletlerin dış politikalarına yön veren çeşitli dinamikler bulunmakla birlikte, içinde bulunulan tarihi dönem, hayat sahası olarak coğrafya, liderin karakter yapısı, demografik özellikler ve tarihsel bilinç gibi çeşitli değişkenlerle şekillenebilmektedir. Çarlık Rusya'da etkili olan din faktörü, Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği'nin kendisini oluşturan ideolojisi ve Rusya Federasyonu'nda ise jeopolitik dinamiklerin devletin dış politikasının temelini oluşturduğuna inanmaktayız. Günümüz Rusya'sının dış politikasına yönelttiğimiz jeopolitik bakış açısı yalnızca 1991 sonrasını değil, dağınık halde yaşayan Rus beylikleri dönemine kadar uzanmaktadır. Bu düşüncenin arkasında yatan ana düşünce, Rus dış politikasının birikimlerle ilerleyen bir yapıda olduğunu düşünmemizden kaynaklanmaktadır. Altın Orda hakimiyeti altında geçen yıllarda topraklarını ve bu topraklar üzerindeki egemenliğini kaybetmiş olmanın yarattığı travma, Çarlık Rusya ve SSCB gibi iki büyük Rus devletinin uğradığı yıkım elbette Rusya Federasyonu'nun politika belleğine kaydedilmiştir. Rus dış politikasında yer alan jeopolitik etkiyi her ne kadar Federasyon ve Vladimir Putin özelinde ele almış olsak da XIX ve XX. yüzyılda etkisini gösteren düşünce akımları da aslında jeopolitik düşüncenin temellenmesinde önemli etkiler meydana getirmiştir. XIX. yüzyılda Zapadnikler ve onların karşısında konumlanan Slavyanofiller, XX. yüzyılda ise Batıcılar ve Avrasyacılar Rus dış politikasında jeopolitik eksen çatışmasının düşünsel yönünü tasvir etmektedir. Rusya Batı kültürüne mi aittir? Doğu kültürünün bir parçası mıdır? Yoksa Rus varlığının özü Avrasya topraklarına mı yayılmıştır? Günümüz Rusya'sında Vladimir Putin ile birlikte sıklıkla duyduğumuz Avrasyacılık düşüncesi, Rusya'nın jeopolitik çıkar alanını açıklamamızda yardımcı olmaktadır. Dünya üzerinde en büyük yüzölçümüne sahip olan Rusya Federasyonu, Azerbaycan, Beyaz Rusya, Çin, Estonya, Finlandiya, Gürcistan, Kazakistan, Kuzey Kore, Letonya, Moğolistan, Norveç, Ukrayna ve ayrıca Kaliningrad ile sınır komşusu olan Litvanya ve Polonya olmak üzere 14 ülkeyle kara sınırı paylaşmaktadır. Aynı zamanda Ohotsk Denizi ile Japonya, Bering Boğazı ile ABD ve Karadeniz ile Türkiye'yle ortak deniz sınırına sahiptir. Sahip olduğu coğrafi sınırlar, Rusya Federasyonu'nun devlet yapısının hem iç hem de dış politikada kendine özgü şekillenmesinde yardımcı olmaktadır. Dünya üzerinde hakimiyet kurduğu geniş sınırlar ve bunların da ötesinde etki alanları olarak ele aldığımız jeopolitik alanların korunması ve hatta genişletilmesi için askeri harcamalara yatırımlar yapılmaktadır. Coğrafyanın sunmuş olduğu doğal kaynaklar ile enerji sektörüne yatırım yapılırken, buradan elde edilen kazançla birlikte iç ve dış politikada istikrarın korunması hedeflenmektedir. Jeopolitik değerler içerisinde aldığımız komşular ve enerji sektörü, Rusya'nın küresel siyasetteki yerini belirlemektedir. Tarihsel ve güncel olaylar ile örneklendirilerek Rus dış politikasına sunduğumuz jeopolitik yaklaşım bizlere, coğrafyanın siyasal süreç üzerindeki etkisini somutlaştırmamıza yardımcı olacaktır.