Whitehead felsefesinde düşünce ve zaman

Bu araştırmada, Whitehead'in organizma felsefesi temel alınarak epistemolojik ve ontolojik süreç felsefesi konu edilmektedir. Araştırma konusu itibariyle, felsefe tarihinin düşünme ve zamana ilişkin gelişimsel süreci giriş kısmı olacak şekilde inşa edilmiştir. Araştırma boyunca incelenecek temel kavramlar, çeşitli kaynaklardan elde edilen veriler doğrultusunda tanıtılmış ve konunun sağlam bir zeminde tartışılarak sonuca götürülmesi hedeflenmiştir. Araştırmanın gelişme bölümü diyebileceğimiz ikinci ve üçüncü bölümlerde, algılayan özneye ilişkin temel kavramlar, insan bilgisinin sınırları içinde zamanın ve mekânın yeri, var olma ve yok olma arasındaki süreç fikri, Whitehead'in temel kavramları dahilinde ele alınmış, çeşitli fikirler üzerinde tartışılmış ve açıklanmaya çalışılmıştır. Yaptığım araştırmalar çerçevesinde, süreç geleneğinin Antik Yunan düşüncesine kadar uzandığı ve tarihsel olarak gelişerek ilerlediği görülmektedir. Her ne kadar güçlü bir tarihsel arka plana sahip olsa da süreç geleneğinin yirminci yüzyılın ilk başlarında dinamik bir yapı kazandığını belirtmem gerekir. Özellikle Analitik Felsefe ve Whitehead'in süreç kavramına yüklediği epistemik ve ontolojik anlam, onu gerçekliğin mihenk taşı haline getirmiştir. Zaman ve mekân, insanın hayatının merkezinde olan var olma ve yok olma sürecini kapsayan unsurlar olarak görülmektedir. Süreç düşüncesi, hakikati kavrama ve gerçekliği analiz etme noktasında temel olmayı hedeflemektedir. Sonuç olarak, düşünmenin ve zamanın yaşamın her alanında etkin bir şekilde rol oynaması, varlığın özünün ve bilgisinin anlaşılmasında da önemli bir yere sahip olduğunu göstermektedir.