Evrimsel kıskançlıkta cinsiyet farkları: Cinsel yönelim, cinsiyet rolleri ve ilişki deneyimlerinin etkisi

Romantik ilişkilerde kıskançlık, oldukça ilginç bir konudur. Uzun yıllardır kadın ve erkek için kıskançlığı ortaya çıkarıcı farklı değişkenler tartışılmaktadır. Önemli iddialardan biri evrimsel bakış açısından gelir. Buna göre, kadınlar duygusal sadakatsizliği, erkekler ise cinsel sadakatsizliği daha rahatsız edici bulurlar. Çünkü kadınlar için başkasına aşık olan partner kaynaklarıyla birlikte gidecektir, ve erkekler için de başkasıyla yatan partner çocuğun kendinden olup olmadığı şüphesini arttıracaktır; ve bu riskler evrimin gerektirdiği üreme başarısını ketleyici niteliktedir. Evrimsel psikologlar bu iddiayı çok kez sınamış ve beklenen cinsiyet farkını yakalamışlardır. Ancak bu iddiaya karşı çıkan birçok başka araştırmacının da varlığı söz konusudur ki onlar çeşitli sosyal değişkenlerin kıskançlık üzerine etkili olduğunu ileri sürmektedirler. Buradan yola çıkarak bu araştırmanın amacı, Türkiye'de kıskançlık üzerine cinsiyet farklarını sınamanın yanında, bu farka etkisi olabilecek cinsel yönelim, ilişki durumu, ilişki deneyimi, aldatma ve aldatılma deneyimi, cinsiyet rolleri gibi başka değişkenleri de incelemektir. Araştırmanın örneklemi 213 heteroseksüel erkek, 296 heteroseksüel kadın, 50 homoseksüel erkek, 31 homoseksüel kadın ve diğer 40 kişiden (örn. biseksüel, aseksüel) oluşmaktadır. Katılımcıların yaş ortalaması 27.33'tür. Araştırmanın soru anketi hipotetik sadakatsizlik ölçeği, Bem Cinsiyet Rolleri Envanteri (BSRI), Toplumsal Cinsiyet Rolleri Envanteri (GRAS) ve çeşitli demografik bilgileri sorgulayan giriş kısmından oluşmaktadır. Anket çoğunlukla internet üzerinden doldurulmuştur. Sonuçlarda, kadınların %89.6'sının duygusal sadakatsizlikten rahatsız olduğu; erkeklerinse iki sadakatsizlik türünden hemen hemen eşit derecede rahatsız olduğu gözlenmiştir. Homoseksüel erkekler, heteroseksüel erkeklerden anlamlı şekilde daha fazla duygusal sadakatsizlikten rahatsızlık duymuşlardır. İlişki durumu, aldatılma deneyimi gibi incelenen diğer değişkenler ise, sadakatsizlik seçimleri üzerinde çok fazla bir etki yaratmamıştır. Sonuç olarak bulgular, ne evrimsel ne de sosyal açıklamaları koşulsuz derecede destekler nitelikte değildir. Detaylar tartışma bölümünde sunulmuştur. Anahtar Kelimeler: kıskançlıkta cinsiyet farklılıkları, evrimsel teori, eşcinseller, cinsiyet rolleri, romantik ilişkiler, kıskançlık.