Türkiye'de emeklilik yaşı sonrası çalışma: Yaşam seyri yaklaşımından niteliksel bir analiz

İleri yaşta çalışmak bugünün toplumlarında bir norm haline gelmiştir. Emek piyasasındaki düzenlemeler ve emeklilik reformları çalışma hayatının uzamasına yol açmışlardır. Bu tez Türkiye'de de giderek belirgin bir örüntüye dönüşen emeklilik yaşının ötesinde çalışma olgusuna odaklanmaktadır. Araştırma şu sorulara cevap aramaktadır: Türkiye'de yaşlı işçiler emeklilik yaşının ötesinde çalışma nedenlerini nasıl açıklamaktadırlar? Onların gözünden çalışmaya devam etmelerine neden olan faktörler nelerdir? Çalışmaya devam etmeyi bir zorunluluk ya da tercih olarak mı görmektedirler? Bu tez çalışması kapsamında 55 yaş üzeri toplam 25 kişiyle Nisan- Haziran 2021 tarihlerinde gerçekleştirilen yarı yapılandırılmış, derinlemesine mülakatlar gerçekleştirilmiştir. Mülakat yoluyla toplanan veriler yaşam seyri yaklaşımı çerçevesinde incelenmiş ve niteliksel tematik analize tabi tutulmuştur. Tez Türkiye örneğinde katılımcıların emeklilik yaşının ötesinde çalışmaya devam etme kararlarını etkileyen faktörlerin karmaşıklığını ortaya koymaktadır. Yaşam seyrine yayılmış olan bu faktörler, refah sistemindeki ve emek piyasasındaki değişiklikler, hane halkı ihtiyaçları ve bireysel motivasyonlar gibi farklı düzlemlerden kaynaklanmaktadır. Son olarak, bu tez ileriki yaşamda çalışma anlatılarının aynı zamanda Türkiye örneğinde yaşlılıkta gelir kaybı riskinin bireyselleştirilmesinin bir göstergesi olduğunu ileri sürmektedir.