XIV.-XVI. yüzyıl siyasetnâmelerine göre hükümdarda bulunması gereken nitelikler ve Osmanlı'da yönetim anlayışı

Çeşitli ilimleri ve siyaset geleneklerini kapsayan siyasetnâmeler iyi yönetim ilkelerini, devlet adamları ve yöneticilere öğretmek amacıyla yazılan eserlerdir. XIV.-XVI. yüzyılda kaleme alınan siyasetnâmeleri incelendiğimiz çalışmamız, giriş ve üç bölümden oluşmaktadır. Tezimizin giriş bölümünde; siyasetnâmelerin tanımı, konusu, genel özellikleri, şekil ve metot bakımından incelenmesi yapıldıktan sonra İslam öncesi ve sonrası siyasetnâme geleneğine dair bilgiler verilmektedir. Birinci bölümde; Osmanlı siyasetnâme geleceğine ışık tutup siyasetnâmeleri sınıflandırdıktan sonra buradan hareketle ve tezimizde ana odak alarak ele aldığımız belli başlı siyasetnâmeler tanıtılmaktadır. İkinci bölümde; bu siyasetnâmelere göre hükümdarda bulunması gereken nitelikleri askerî, yönetici, ahlaki, kişilik ve karakter özellikleri olarak dört başlıkta incelenmektedir. Siyasetnâmelerde hükümdarlar, "Tanrının yeryüzündeki gölgesi" olarak görüldükleri için her zaman övülmeye layık ve kutsal kabul edilmiştir. Bu sebeple bu bölümün sonunda müelliflerin hükümdar övgülerine de yer verilmektedir. Üçüncü bölümde ise; siyasetnâmelere göre devlet kavramı ve iyi yönetim ilkelerini inceledikten sonra Osmanlı yönetim anlayışından yola çıkarak yönetimde kararlılık, geleneklere bağlılık, adalet, istişare, liyakat, gözetim, tedbir gibi iyi yönetim ilkelerini incelenmektedir. Bunun yanı sıra bu bölümde yönetim işleyişinde vezirlik kurumunun önemi, reayanın yönetimdeki rolü ve son olarak devlet görevlerinde hizmet edenlerin adap ve usulleri anlatılmaktadır.