XVII. ve XVIII. yüzyıl kaynaklarına göre Kütahya'lı şairler

XVII. VE XVIII. YÜZYIL KAYNAKLARINDA KÜTAHYALI ŞA RLERMurat DEĞERÖZETBu çalışmamda XVII. ve XVIII. yüzyıl kaynaklarında geçen Kütahyalışairlerin tanıtılması, bu dönemde Kütahya'da meydana gelen edebû muhitlerintanıtılması ve Kütahya'nın Türk edebiyatındaki yerinin ortaya konulmasıamaçlanmıştır. Çalışmam Kütahya'nın kültürel envanterinin ortaya çıkarılmasına dakatkıda bulunmaktadır.Kütahya, Türk egemenliğine geçtiği dönemden itibaren Türk kültürcoğrafyasında önemli bir yer tutmuştur. Gerek XVII. yüzyıl gerekse XVIII. yüzyılkaynaklarında Kütahyalı pek çok şair hakkında bilgi verilmiştir. Bu kaynaklardaÂhû Sâdık, Ârif Efendi, Ârif Mehmed, Askerû, Azbû, Azmû, Burhaneddin lyâs Çelebi,Celâleddin Ergûn Çelebi, Derviş Hüsâm, Esûfû, Fâriğû, Fâtma Hânım, Fenâyû Alû,Firâkû, Gaybû, Hâlis Ahmed Dede, zârû, Kabûlû, Kalenderû, Künhû, Mahvû, Nâsır,Nutkû, Sâkıb Dede, Senâyû, Sırrı, Şah Çelebi Efendi, Şah Mehmed Çelebi, Şerûfû,Şeyhû, Şükrü, Ünsû, Visâlû, Vusûlû ve Zeynüddin Efendi olmak üzere otuz beş şairhakkında bilgi verilmiştir. Bu şairlerden yalnızca Sâkıb Dede, zmirli ve Visâlû iseNiğdeli'dir. Her iki şair de vazife icabı geldikleri Kütahya'ya yerleşmişler veömürlerinin kalan kısımlarını bu şehirde geçirmişlerdir. Azmû, Burhaneddin lyâsÇelebi, Celâleddin Ergûn Çelebi, Firâkû, zârû, Kabûlû, Kalenderû, Şah Çelebi Efendi,Şah Mehmed Çelebi, Şeyhû, Vusûlû ve Zeynüddin Efendi ise XVII. ve XVIII.yüzyıldan önce yaşamış şairler olmalarına rağmen haklarında XVII. ve XVIII. yüzyılkaynaklarında bilgiler bulunmaktadır. Bu sayının diğer şehirlerle karşılaştırılmasıylaKütahya'nın Türk edebiyatındaki önemli yeri kolaylıkla anlaşılabilmektedir.Şehzade Bayezid olayından sonra şehzadelerin sancağa çıkma geleneği sonaermiştir. Bu durum Kütahya'daki edebû hayatı olumsuz etkilemiştir. Kütahya'dayetişen şairler kendilerine bir hami bulamadıkları için kadılık, müderrislik gibi çeşitligörevlerle Kütahya'dan çıkmak zorunda kalmışlardır. Ancak XVII. yüzyıldanitibaren Kütahya'daki edebû muhit kendine tasavvufû bir yol çizmiştir. Kütahya'dakiErgûniyye tekkesi şehrin sosyal ve siyasû hayatına etkide bulunurken şehirde önemlibir edebû muhit de meydana getirmiştir. Diğer tasavvufû düşünce sistemleri deKütahya'da Mevlevûhane kadar olmasa bile kendi edebû muhitlerinioluşturmuşlardır.