XX. yüzyılda Kafkasya ve Türkistan'da Türkçülük

Millet, ortak değerler ve anıları paylaşan, birlikte yaşama arzusunu taşıyan ve tarihsel mirasını geleceğe aktarma kararlılığı gösteren bireylerden oluşan toplumsal yapıdır. Bu yapı, fiziksel bir birliktelikten ziyade duygu, düşünce ve amaç birliğiyle şekillenir. Milliyetçiliğin Türk dünyasındaki yansıması olan Türkçülük ise bireyin Türk milletine duyduğu güçlü bağlılık hissi üzerine inşa edilen bir düşünce sistemidir. Türkçülük, sadece bir aidiyet duygusu değil, aynı zamanda Türk milletinin gelişmesi, güçlenmesi ve tarihsel mirasının korunması için bilinçli bir çaba göstermeyi de ifade eder. Bu anlayış doğrultusunda bireyler, toplumlarının refahını artıracak her türlü faaliyeti destekleyerek milli birliğin devamlılığını sağlamaya çalışır. XVI. yüzyılda Rusların Türk topraklarını işgal etmesi, Türk toplumları arasında ortak bir kimlik ve direnç duygusunun filizlenmesine neden olmuş, bu süreç Türkçülük fikrinin farkındalığının artmasını sağlamıştır. Rusların Türk topraklarını ele geçirme ve kontrol altına alma girişimleri yalnızca askeri ve siyasi boyutlarla sınırlı kalmamış, işgal edilen bölgelerde yaşayan Müslüman Türk topluluklarına yönelik çeşitli baskı politikaları uygulanmıştır. Bu politikalar genellikle dini baskılar ve kültürel kimliği yok etme girişimleri şeklinde ortaya çıkmıştır. Başlangıçta Türk topluluklarını inançsızlaştırarak Rus kültürüne entegre etmeyi amaçlayan Rus yönetimi, daha sonraki süreçte ise onları Sovyet ideolojisi doğrultusunda şekillendirmeye çalışmıştır. Ancak bu baskılar ters bir etki yaratarak XIX. yüzyılın ikinci yarısından itibaren Türk topluluklarının kimliklerini daha güçlü şekilde sahiplenmelerine ve korumalarına yol açmıştır. Milliyetçi aydınlar ve siyasiler, milli şuuru uyandırmak amacıyla çeşitli çalışmalar yürütmüş ve bu çabalar Türkçülük düşüncesinin yayılmasını sağlamıştır. Bu araştırmada, Kafkasya ve Türkistan coğrafyasında Türkçülük adına verilen mücadeleler ve gerçekleştirilen çalışmalar detaylı şekilde ele alınacaktır.