Yabancı dil öğrencilerinin öz düzenleme stratejileri kullanımı ile güdülenme seviyeleri arasındaki ilişkinin incelenmesi

Bu çalışmada yabancı dil olarak İngilizce veya Türkçe öğrenen öğrencilerin bu derslere karşı güdülenme seviyelerinin ve bu dersler için öz düzenleme stratejilerini kullanma düzeylerinin tespit edilmesi amaçlanmıştır. İngilizce ve Türkçe öğrenen öğrenciler olmak üzere iki ayrı çalışma grubuyla yürütülen bu çalışmada ayrıca her iki grupta güdülenme ve öz düzenleme stratejileri arasındaki ilişkiler ile bu değişkenlerin ilgili derslerdeki öğrenci akademik başarısı üzerindeki etkileri incelenmiştir. Bunlara ek olarak, her iki grupta cinsiyetin güdülenme düzeyleri ve öz düzenleme stratejileri ile bağlantısı incelenmiş olup, İngilizce öğrenen Türk öğrenciler ile Türkçe öğrenen yabancı öğrencilerin güdülenme düzeyleri ve öz düzenleme stratejilerini kullanma düzeyleri karşılaştırılmıştır. Hem betimsel hem de ilişkisel model niteliğinde olan araştırmamızın çalışma grubunu Türkiye'nin batısındaki bir devlet üniversitesinde İngilizce hazırlık eğitimi gören 263 öğrenci ile Türkiye veya Amerika Birleşik Devletlerinde çeşitli üniversite ve Türkçe eğitim merkezlerinde Türkçe öğrenen 99 öğrenci oluşturmaktadır. Öğrencilerin güdülenme ve öz düzenleme stratejileri kullanım düzeylerini belirlemek için Pintrich, Smith, Garcia ve McKeachie (1991) tarafından geliştirilen ve Türkçeye uyarlaması Büyüköztürk, Akgün, Özkahveci ve Demirel (2004) tarafından yapılan Motivated Strategies for Learning Questionnaire, MSLQ (Güdülenme ve Öğrenme Stratejileri Ölçeği) Türkçe veya İngilizce olarak öğrencilere uygulanmıştır. Ölçeğin ön sayfasında yaş, cinsiyet ve bir önceki dönem sonu not ortalaması gibi demografik bilgiler yer almaktadır. Ölçekten elde edilen veriler SPSS istatistik hesaplama programı kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırmada yapılan veri analizleri neticesinde, ilk grupta yer alan İngilizce öğrenen Türk öğrencilerin güdülenme durumları yüksek seviyede (X̄ =151,10, S=20,62), öz düzenleme stratejileri kullanım durumları ise orta düzeyde (X̄ =213,60, S=38,47) bulunmuştur. Çalışmamızın temel konusuna ilişkin olarak, güdülenme ve öz düzenleme stratejileri kullanım düzeyleri arasında bu grup için olumlu yönde ve anlamlı düzeyde ilişkinin olduğu ortaya çıkmıştır. Güdülenme düzeyi açısından, İngilizce öğrenen öğrenciler arasında cinsiyete bağlı anlamlı bir fark bulunmamıştır. Öte yandan, kız öğrencilerin öz düzenleyici öğrenme stratejileri puanları erkek öğrencilerinkinden anlamlı olarak daha yüksek bulunmuştur. Akademik başarı puanlarını etkileyen faktörlere bakıldığında, güdülenmenin akademik başarıyı olumlu yönde ve yüksek anlamlılık düzeyinde yordadığı görülmüştür. İngilizce öğrenen bu grup için öz düzenleme stratejileri kullanımı ise akademik başarı puanlarını anlamlı düzeyde yordamamaktadır. İngilizce öğrenen Türk öğrenciler için son olarak, yaşın akademik başarıyı olumsuz yönde ve anlamlı düzeyde yordadığı görülmüştür. Diğer bir deyişle, katılımcıların yaşlarının arttıkça, akademik başarı düzeylerinin azaldığı tespit edilmiştir. Türkçe öğrenen yabancı öğrencilerden edinilen veriler incelendiğinde ise, öğrencilerin hem güdülenme düzeyleri (X̄ =167,75, S=18,01) hem de öz düzenleme stratejileri kullanım seviyeleri (X̄ =241,71, S=31,41) yüksek bulunmuştur. Çalışmamızdaki temel iki değişken olan güdülenme ve öz düzenleme stratejileri arasında bu grup için olumlu yönde ve anlamlı düzeyde bir ilişkinin olduğu tespit edilmiştir. Güdülenme ve öz düzenleme stratejileri kullanımı açısından, Türkçe öğrenen yabancı öğrenciler arasında cinsiyete bağlı anlamlı bir fark bulunmamıştır. Bu gruptaki yabancı öğrencilerin akademik başarı puanları göz önüne alındığında, güdülenmenin akademik başarıyı anlamlı düzeyde yordadığı, fakat bunun yanında, öz düzenleme stratejileri kullanımının akademik başarıyı anlamlı düzeyde yordamadığı belirlenmiştir. Son olarak, çalışmamızdaki Türkçe öğrenen yabancı öğrenciler için yaşın başarıyı olumsuz yönde ve anlamlı düzeyde yordadığı görülmüştür. Anahtar Sözcükler: Güdülenme, öz düzenleme, öz düzenleyici öğrenme stratejileri, akademik başarı, yabancı dil eğitimi