Yabancı dil olarak Türkçe öğrenenlerin dilsel metaforları işlemleme süreci

Dilin önemli söz varlıklarından olan dilsel metaforlara ilgi eski çağlardan beri vardır. Ancak belli bir zamana kadar metaforları, sadece, edebî kaygıyla üretilmiş dilsel ürünler olarak gören anlayış, Kavramsal Metafor Kuramı ile birlikte değişmiştir. Bu kuram, metaforların yerinin dil değil zihin olduğunu ve metaforların zihinde geçirdikleri işlemler sonucu üretildiklerini ortaya koymuştur. Bu nedenle, bu çalışma orta düzey Türkçe bilen yabancı dil konuşurlarının yabancı dil olarak Türkçedeki metaforları nasıl işlemlediklerini görmek amacıyla yapılmıştır. Bu amaçla metaforların işlemlenme sürecini test etmek üzere dilsel metaforlar, düz anlamlı ifadeler ve bozuk ifadelerden oluşan bir deney seti hazırlanmıştır. Deneyde uyaran sunumu E-prime 2 yazılımı aracılığı ile yapılmıştır. Arapça anadili konuşurlarından oluşan D2 grubu ve Türk katılımcılardan oluşan D1 grubuna uygulanan deney ile katılımcıların metaforları doğru/yanlış yargılamalarına bakılmış ve okuma hızları ölçülmüştür. Sonuçlarda, metafor tipleri arasında gruplardan bağımsız olarak anlamlı bir farklılık oluştuğu görülmüştür. Metaforiklik açısından bakıldığında ise kalıplaşmış metaforlar ile düz anlamlı ifadeler arasında ve yeni metaforlar ile bozuk ifadeler arasında anlamlı farklılık oluşmazken her iki grup kalıplaşmış metaforlar/ düz anlamlı ifadeler ve yeni metaforlar/ bozuk ifadeler arasında anlamlı bir farklılık oluştuğu görülmüştür. Doğruluk açısından bakıldığında ise gerek gruplar arasında, gerek dört koşul arasında, gerekse de metafor tipleri arasında anlamlı bir farklılık oluştuğu görülmüştür Bu sonuçlar, D2 grubunun Türkçe metafor bilgilerinin yabancı dil düzeylerine göre daha az geliştiğini ve yeterli olmadığını göstermektedir.