Yabancı dil olarak Türkçe öğrenenlerin sözcük bilgisi genişliği, sözcük bilgisi derinliği ile alıcı ve üretici eşdizimlilik bilgileri arasındaki ilişki

Bu çalışma, yabancı dil olarak Türkçe öğrenenlerin sözcük bilgisi genişliği, sözcük bilgisi derinliği ile alıcı ve üretici eşdizimlilik bilgisi arasındaki ilişkileri belirlemeyi amaçlamıştır. İlişkisel tarama modeliyle tasarlanan çalışmanın katılımcılarını Ondokuz Mayıs Üniversitesi Türkçe Öğretimi Uygulama ve Araştırma Merkezinde C1 düzeyinde öğrenim görmüş ya da görmekte olan, 52 ülkeden ve 36 farklı ana dili konuşan 172 uluslararası öğrenci oluşturmuştur. Veriler, sözcük bilgisi genişliği ve derinliği ile alıcı ve üretici eşdizimlilik bilgilerini ölçen ölçme araçları aracılığıyla toplanmış, betimleyici ve ilişkisel çözümleme teknikleri kullanılmıştır. Bulgular, katılımcıların yüksek sıklık dilimlerinde bulunan sözcüklere ilişkin sözcük bilgisi genişliği ortalama puanlarının daha düşük sıklık dilimlerindeki sözcüklere oranla istatistiksel olarak anlamlı biçimde yüksek olduğunu; sözcük bilgisi derinliğinin dil öğrenimi ve kullanım süreçlerinde belirleyici bir rol oynadığını göstermiştir. Ayrıca alıcı eşdizimlilik bilgisinin, dilbilgisel ilişkilerin kavranmasında temel bir öge olup öğrenim düzeyi ile yakından ilişkili olduğu; katılımcıların üretici eşdizimlilik bilgi düzeylerinin orta düzeyde kaldığı, alıcı becerilerin geliştirilmesinin üretici eşdizimlilikteki başarıyı artırabileceği saptanmıştır. Sonuç olarak dil öğretim izlencelerinin yalnızca sözcük sayısını artırmaya odaklanmaması; sözcüklerin anlamları, kullanıldığı bağlamlar ve sözcük birlikteliklerini derinlemesine öğretmeye yönelmesi gerektiği vurgulanmıştır. Araştırmanın bulgularının, sözcük bilgisi gelişimine bütüncül ve çok yönlü bir bakış açısıyla yaklaşılmasına, yabancı dil olarak Türkçe öğrenenlerin dil yeterliklerini güçlendirilmesine önemli katkılar sağlayacağına inanılmaktadır.