Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde edimsel yeti gelişimi: Rica söz edimi kullanımı

Yabancı dil öğretimi dört temel becerisinin bir bütün olarak geliştirilmesi amacı ile tasarlanan program, materyal ve öğretim faaliyetleri ile dil-kültür ilişkisi çerçevesinde geliştirilen iletişimsel yöntemlerle yürütülmekte ve iletişimsel edinç gelişimi ön planda tutulmaktadır. Yabancı dil olarak Türkçe (bundan böyle YADOT) öğretimi artan talep ve ihtiyaçla hem ülkemizde hem de yurtdışında yürütülmektedir. Öğretim faaliyetleri dilin günlük hayatta kullanımına yönelik görev ve etkinliklerle, iletişimsel edinç gelişimine odaklanan programlar ile yürütülmelidir. Buradan hareketle bu tez çalışmasının amacı YADOT öğrenicilerinin gündelik iletişimin büyük bir bölümünü oluşturan söz edimlerinden rica söz edimini farklı durumlarda kullanımını uygun bir şekilde gerçekleştirip gerçekleştiremediklerini ve kullanmayı tercih ettikleri rica söz edimi stratejilerini belirlemektir. Çalışma örnek olay modelinde yapılan nitel araştırma desenindedir. Araştırma İstanbul Üniversitesi Dil Merkezinde öğrenim gören B1 düzeyi 33 YADOT konuşurunun oluşturduğu örneklem grubu ile yürütülmüştür. Araştırmanın verileri 12 farklı bağlamdan oluşan söylem tamamlama testi ile elde edilmiştir. Problem ve alt problemlerin çözümlenmesinde verilerin analiz edilmesi için Blum-Kulka ve Olshtain' in rica stratejileri sınıflandırmasından yararlanılmıştır. Araştırma sonuçları B1 düzeyi YADOT konuşurlarının rica edimini uygun bir şekilde gerçekleştirdikleri göstermiştir. Genel olarak geleneksel dolaylı seviye, hazırlayıcı koşullara gönderme stratejisinin tercih edildiği gözlemlenmiştir. Bunun yanında katılımcıların geleneksel olmayan dolaylı seviye stratejileri kullanmamaları dikkat çekmektedir. B1 düzeyi YADOT konuşurlarının ricalarında uygun hitap ifadelerini seçebildikleri, zemin hazırlama ve hafifletici belirtecimsi ögelere başvurdukları ancak yükselticilere başvurmadıkları gözlemlenmiştir.