Yabancı portföy yatırımlarının pay senedi piyasası üzerine etkileri

Finansal piyasaların gelişmesiyle birlikte yabancı sermaye hareketlerinin sermaye piyasaları üzerindeki etkileri birçok araştırmaya konu olmuştur. Finansal entegrasyonun artması ve teknolojinin gelişmesi yabancı sermaye giriş ve çıkışının hızlı bir şekilde gerçekleşmesine imkân sağlarken, sıcak para olarak adlandırılan portföy yatırımlarının ülke ekonomisini terk etmesi durumunda özellikle gelişmekte olan ülkelerin sermaye piyasalarını kısa vadede olumsuz yönde etkilediği literatürde geniş bir şekilde tartışma konusu olmuştur. Çalışma kapsamında, günlük yabancı portföy yatırımlarının pay piyasalarına etkilerini tespit etmek için 03.01.2012-10.09.2023 döneminde BİST'te işlem gören 271 firmadan oluşturulan örneklem kullanılmıştır. Panel regresyon modelinin kullanıldığı çalışmada, yatırımcı türleri ve yabancılar tarafından gün bazında en çok işlem yapılan firmalara göre oluşturulan gruplar açısından Taban Genişlemesi Hipotezi, Fiyat Baskısı Hipotezi ve Geri Bildirime Dayalı İşlem Hipotezi test edilmiş ve BİST'te Taban Genişlemesi Hipotezinin geçerli olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca çalışmada test edilen Fiyat Baskısı Hipotezinin de BİST'te geçerli olduğu ve geriye dönük 9 işlem gününe kadar yabancı yatırımcıların fiyat baskısı oluşturduğu sonucuna ulaşılmıştır. Son olarak genel örneklem boyutunda yabancı yatırımcıların geri bildirime dayalı şekilde alım ve satım yapmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Ancak firma grupları bazında yapılan analizde yabancıların en çok işlem yaptığı ilk grupta yer alan paylarda yabancı fonların ve kurumsal yatırımcıların pozitif geri bildirime dayalı yatırım yaptıkları tespit edilmiştir. Faktör modelleri kapsamında dahil edilen ortak faktörlerden KUR, FAİZ, CDS ve VIX pay senedi getirilerini negatif olarak etkilerken, MSCI pay getirilerini pozitif olarak etkilemektedir. Bu sonuçlar, yabancı yatırımcı davranışlarının BİST bünyesindeki firmaların pay fiyatları üzerinde önemli etkiye sahip olduğunu gösterirken, yapılan analizlerin günlük frekansta ve yatırımcı türüne göre olması da etkilerin daha net tespit edilmesini sağlamıştır.