Yabancılara Türkçe öğretiminde Reşat Nuri Güntekin'in "Aşk Mektupları" ve "Bir Yudum Su" hikayelerinin B1 seviyesine uyarlanması

Yabancılara Türkçe öğretimi ders kitaplarında Türkçe öğrenmek isteyen yabancıların okuma becerilerini geliştirme, dile hâkim olma ve Türk kültürünü tanımaları okuyacakları metinler ile gerçekleşmektedir. Eğitim ortamında geçirdikleri sürelerin sınırlı olması serbest okuma etkinliklerini gerekli kılmaktadır. Serbest okuma etkinliklerinde öğrenicilerin seviyelerine uygun, kültür tanıtımına katkı sunan, estetik değere sahip metinlerin kullanılması etkinliğin verimli gerçekleşmesini sağlayacaktır. Bu çalışma dil öğreniminde belli bir aşama kaydetmiş ancak dile henüz yeteri kadar hâkim olamamış okurların serbest okuma etkinlikleri için materyal üretmek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Ortaya konan bu çalışma dil öğrenicisine zevk alacağı bir metin sunarken onların verimli bir okuma gerçekleştirmelerini sağlayacaktır. Yabancılara Türkçe öğretiminde öğrenicilerin serbest zaman etkinliklerinde okuyacakları metinlere katkıda bulunmak amacıyla Türk edebiyatının önemli roman ve hikâye yazarı Reşat Nuri Güntekin'in kaleme aldığı "Aşk Mektupları" ve "Bir Yudum Su" hikâyelerini uyarlanması gerçekleştirilmiştir. Betimsel bir araştırma olarak belgesel tarama yönteminin kullanıldığı çalışmamızda hikâyeler, yapısalcı yaklaşıma uygun olarak uyarlanmıştır. Uyarlama işlemleri Diller için Avrupa Ortak Başvuru Metninde yer alan okuma becerisi kazanımlarını öğrencilere edindirmek amacıyla, Türkiye Maarif Vakfı tarafından oluşturulan Türkçenin Yabancı Dil olarak Öğretimi Programı'nda yer alan B1 seviyesi dil yapıları ölçüt olarak kabul edilerek gerçekleştirilmiştir. Uyarlama işleminde Yabancılara Türkçe öğretimi ders kitaplarında B1 seviyesine kadar kendilerine sözcükler göz önünde bulundurularak hikâyeden geçen sözcükler kontrol edilmiş ve henüz öğrenmedikleri sözcüklerin tespiti yapılmıştır. Hikayelerde yer alan sözcüklerin Yazılı metinlerde kullanım sıklığı durumları ayrıca kontrol edilmiştir. Sözcüklerin anlamları kontrol edilirken Türk Dil Kurumunun Güncel Türkçe Sözlüğü kaynak olarak kullanılmış ve hikayelerle ilgili sözlük oluşturulmuştur. Bölükbaş'ın 2015 yılında Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğretiminde Okuma Metinlerinin Dil Düzeylerine Göre Sadeleştirilmesi çalışmasında ortaya koyduğu metin uyarlama teknikleri ile metin uyarlama işlemleri gerçekleştirilmiştir. Hikayeler kriterler doğrultusunda uyarandıktan sonra uzman görüşüne başvurulmuş ve belirtilen gerekli düzenlemelerin gerçekleşmesiyle uyarlama işlemi tamamlanmıştır. Uygulama işlemlerinde en sık kullanılan tekniğin sözcüksel değiştirme olduğu tespit edilmiştir. Uyarlama işlemi gerçekleştirilirken eserdeki verilmek istenen mesajın, estetiğin ve akıcı dilin kaybolmamasına özen gösterilmiştir. Metinlerin anlamının öğreniciler tarafından daha iyi alaşılabilmesi amacıyla okuma anlama etkinlikleri oluşturulmuştur. Anahtar Sözcükler: Yabancı dil olarak Türkçe, metin uyarlama, okuma becerisi, sadeleştirme.