Yahyâ b. Bükeyr'in Muvatta' rivayeti ve Yahyâ el-Leysî rivayeti ile karşılaştırılması

Yahyâ b. Abdullah b. Bükeyr (ö. 231/845), Mısırlı bir alimin torunu olup Malik b. Enes'in (ö. 179/795) talebelerindendir. İbn Bükeyr, Medine'deki ikameti sırasında İmam Malik'ten Muvatta'ı 17 defa sema etmesi sebebiyle meşhur Muvatta' ravileri arasında öne çıkmıştır. Muhtemelen bu sebeple kendisinden çok sayıda talebe hadis tahammül etmiştir. Bu çalışmada İbn Bükeyr'in hayatı, hadisçiliği ve Muvatta' rivayeti ele alınacaktır. İbn Bükeyr'in Muvatta' rivayeti hadis ilminde büyük önem arz etmektedir. Başta İstanbul'dakiler olmak üzere farklı yazma eser koleksiyonlarında nüshalarının bulunması esere önem atfedildiğinin önemli bir göstergesidir. Rivayetin tam nüshalarının günümüze ulaşmış olması onun üzerine kapsamlı çalışma yapılmasını kolaylaştırmakta, ayrıca gerekli hale getirmektedir. Rivayetin çok sayıda eksiksiz nüshasının bulunmasına rağmen tahkikli neşrinin ancak 2020 yılında gerçekleştirilmiş olması şaşırtıcıdır. Yine bu tezde İbn Bükeyr rivayeti, rivayetin öneminin ortaya çıkarılması ve diğer rivayetlerden farklarının tespit edilebilmesi amacıyla Muvatta'ın en meşhur rivayeti olan Yahyâ b. Yahyâ el-Leysî (ö. 234/849) nüshası ile kıyaslanmıştır. Tutarlı bir kıyas yapılabilmesi için iki rivayetin de Beşşâr Avvâd Marûf tarafından yapılan tahkikli neşirleri kullanılmıştır. Çalışmanın kapsamının daraltılabilmesi için belli kitap başlıkları seçilerek bunlar kıyaslanarak özellikle kitâbü'l-câmi' bölümündeki farklılıklar tespit edilmeye çalışılmıştır. Bu kıyas neticesinde nüshada, söz konusu diğer rivayette bulunup İbn Bükeyr'de bulunmayan, İbn Bükeyr'de fazladan bulunan ya da yeri farklı olan bâblar ve hadisler tespit edilmiştir.