Yalın ve çevik tedarik zinciri stratejilerinin işletme performansına etkisi: Azerbaycan ve Türkiye'deki imalat sektörleri üzerine bir karşılaştırma

Yalın tedarik zinciri stratejileri israfı azaltmayı ve operasyonel verimliliği artırmayı hedeflerken, çevik tedarik zinciri stratejileri değişen pazar koşullarına hızlı yanıt verme ve esneklik sağlamayı amaçlamaktadır. Ancak, bu stratejilerin işletme performansı üzerindeki etkileri noktasında belirsizliklerin olması, hangi stratejinin daha etkili olduğu ve işletmelerin hangi koşullarda hangi stratejiyi benimsemesi gerektiği konusundaki kararsızlık, performans ölçütü olarak belirlenecek faktörlerin analizi eksikliğiyle de ilgili olabilimektedir. Dolayısıyla bu çalışma, yalın ve çevik tedarik zinciri stratejilerinin işletme performansı (finansal ve finansal olmayan performans) üzerindeki etkilerini Azerbaycan ve Türkiye'deki imalat sektörlerinde karşılaştırmalı olarak incelemeyi amaçlamaktadır. İmalat sektöründe yönetici pozisyonunda görev yapan toplamda 200 katılımcıdan toplanan veriler çerçevesinde, oluşturulan teorik model PLS tabanlı yapısal eşitlik modellemesi ile test edilmiştir. Ayrıca iki farklı ülke arasında karşılaştırma yapabilmek için, modelde tanımlanan ilişkiler çoklu grup analizi (MGA) ile test edilmiştir. Analiz sonuçlarına göre en dikkat çeken durum, çevik ve yalın tedarik zinciri stratejilerinin finansal performans açısından anlamlı bir etkide bulunabilmesi için ilk olarak finansal olmayan performansın bu stratejiler tarafından etkilenmesi ve geliştirilmesi gerekmektedir. MGA sonuçları ise iki ülke arasında ilgili model değişkenleri ve ilişkileri dikkate alındığında anlamlı bir farklılığın olmadığını ortaya koymaktadır. Bu sonucun ortaya çıkmasında iki ülkenin imalat ve ticari süreçlerinin birbirlerine benzer olması etkili olmaktadır. Sonuç olarak mevcut tez çalışması kapsamında yalın ve çevik tedarik zinciri stratejilerinin işletme performansı üzerindeki etkisi iki farklı performans ölçütü dikkate alınarak incelenmiştir. Bu çalışma elde ettiği bulgular neticesinde hem teorik hem de pratik bilgiye yeni katkılar sunmaktadır.