Theses supervised by Prof. Dr. Celal Hakan Kağnıcıoğlu
13 theses · Anadolu University
The impact of supply chain integration on firm performance: The food retail sector in Turkey
The concept of supply chain integration and its effects on firm's performance has received many attentions from researchers for some time. Even though, majority of the previous research have found a positive relationship between supply chain integration and firm performance, researchers are still calling for further research to be conducted on the real effects. None of the previous research has concentrated solely on the other parties of supply chain management including retailers and hence, this study researched into the impact of supply chain integration and firm performance of food retailers in Turkey. Two big cities, Eskişehir and Istanbul, in Turkey were selected for this study due to the availability of major food retailers in these cities. Supply chain integration was classified into internal and external; and firm performance was also classified into operational and business performance. Stratified sampling method was used to select the respondents. In total, 216 firms were selected out of which only 208 firms responded to the questionnaire distributed. Structural Equation Model specifically Amos was used to analyse the data since the independent variables were more than one. The study found a positive and significant relationship between internal and external integration, and a significant and a positive relationship between internal integration and firms' operational and business performance. The study also found a significant and a positive relationship between external integration and firms' operational and business performance. Generally, retailers and firms were admonished to practice strong collaboration activities by first managing internal collaborations and extending it to outside partners namely both customers and suppliers. Keywords: Supply Chain Management, Supply Chain Integration, Food retailers, Operational Performance and Business Performance.
Yeniden üretim ve pazarlama: Tüketicilerin yeniden üretilmiş ürünleri satınalma niyetlerinin araştırılması
Yeniden üretim kullanılmış ürünlerin yeniymiş gibi ürünlere dönüştürüldüğü endüstriyel bir süreçtir. Yeniden üretim, kullanılmış ürünlerdeki katma değerin kazanılmasını sağlayarak doğaya atık oluşumunu azaltır. Plastik damacana su ürününü temel alan bu çalışma, yeniden üretilmiş ürünlere yönelik tüketici davranışını teorik olarak ortaya koymayı amaçlamaktadır. Araştırmada tarama modeli kullanılmış, veriler yapılandırılmış sorular içeren anketler aracılığıyla toplanmıştır. Örnekleme yöntemi olarak kolayda örnekleme kullanılmıştır. Araştırmada kullanılan ölçekler açımlayıcı ve doğrulayıcı faktör analizlerinden yararlanılarak yapı geçerliliği açısından değerlendirilmiştir. Araştırmada yapısal eşitlik modellemesi yaklaşımı benimsenmiştir. Araştırma sonuçları, tüketicilerin yeniden üretilmiş ürünleri satın alma davranışı üzerinde satın alma niyetlerinin ve algıladıkları davranışsal kontrolün etkili olduğunu göstermektedir. Araştırma bulguları, tüketicilerin yeniden üretilmiş ürünleri satın alma niyetlerinin subjektif normları, tutumları ve algıladıkları davranışsal kontrolleri tarafından belirlendiği ortaya koymaktadır. Araştırma sonuçları, yeniden üretilmiş ürünleri satın almaya karşı tüketicilerin tutumlarının, tüketicilerin yeşil tüketim değerleri, öznel ürün bilgisi, algıladıkları risk ve tiksinme duygusu tarafından etkilendiğini göstermektedir. Araştırmada, tüketicilerin yeniden üretilmiş ürünlerle ilgili tiksinme duygularının artmasının ürünlerden algılanan riski yükselttiği ortaya koyulmuştur. Anahtar Kelimeler: Yeniden üretim, Tüketici davranışları, Pazarlama uygulamaları
Similarity or complimentarity between product design and consumer's body and its relationship with his/her behavior
The human being is made of three decisive elements, which they are known as spirit, soul and body. The individual, has two considerable aspects. The first one is the immaterial aspect (spiritual), and the second one is the material aspect (body). The consumer as a human being is the base of many marketing researches. This study addresses the consumer as a human being from a bodily perspective by reviewing the relationship between the body features of the consumer and the design features of the product. In other words, the relationship between the morphology of the body of the consumer and the shape of the product is investigated. For this study smartphone's shapes were selected as product examples and classified into three criteria, size criterion (large or small), width criterion (narrow or wide) and finally the criterion of roundness (angular or rounded). All these criteria have been distinguished to meet the possible consumer's body types ectomorph (linear or thin), mesomorph (not too thin and not too wid ) and endomorph (transversal or wide) with considering the sex of the consume , male or female. Through the development of a qualitative study, we have distinguished the presence of a "similarity" or "complementarity" between the consumer's body (based on the sex and the somatotype) and the preferred shape of the martphone (based on size, width and roundness criterion).
B2B müşteri değerinin müşteri baskın mantık çerçevesinde yeniden incelenmesi
Hizmet sağlayıcı perspektifinden değerin ele alınması yaklaşımı, işletmeden işletmeye (B2B) bağlamında müşteri değerini açıklamak için yaygın olarak kullanılmaktadır. Genel olarak hizmet baskın mantık çerçevesine dayandırılan bu yaklaşım ile değerin birlikte yaratılması ve değer yaratılmasında tarafların kaynaklarını birleştirmesi gibi müşteri değerinin çeşitli yönlerine vurgu yapılmaktadır. Ancak bu yaklaşım müşterilerin faaliyetleri, duyguları ve servis sağlayıcı tarafından görünmez olabilen deneyimlerinin oluşturduğu değer hakkında daha az bilgi sağlar. Dolayısıyla , bu çalışma kapsamında işletmeden işletmeye müşteri değeri kavramınının tematik bir inceleme yapılarak yeniden değerlendirilmesi amaçlanmaktadır. Müşterinin anlamlandırmasını yansıtacak şekilde müşteri baskın mantık perspektifini kullanarak yeni bir kavramsal model geliştirilmiş ve ilgili model PLS-YEM yöntemiyle test edilmiştir. PRISMA prosedürü takip edilerek, veri seti SSCI indeksli dergilerde yayınlanan ve Web of Science, Scopus ve Google Scholar'dan alınan toplam 81 makaleden oluşmaktadır. Tümevarımsal bir yaklaşıma dayalı olarak on ana tema (model değişkeni) ve yirmi iki alt tema belirlenmiş ve bu gruplamaların gerekçeleri sunulmuştur. Gerekçelendirmelerin ardından endüstriyel alıcı konumunda olan firmalarda çalışan 317 satın alma sorumlusundan elde edilen verilerle yeni geliştirilen model test edilmiştir. Araştırma, müşteri ekosistemi içerisinde müşteri değerinin oluşumuna ışık tutarken; tedarikçi, etkileşim ve müşteri alanlarını keşfederek daha kapsamlı bir bakış açısı sunmaktadır. Ayrıca bu çalışma, daha önceki bazı çalışmaların önerileriyle uyumlu olarak, hem bireysel hem de kolektif bağlamlarda deneyimlenen değere güçlü bir vurgu yapmaktadır. Çeşitli orijinal katkıların yanı sıra, bu çalışma hem teorik hem de uygulayıcılar için değerli bakış açıları sunmaktadır.
Yalın ve çevik tedarik zinciri stratejilerinin işletme performansına etkisi: Azerbaycan ve Türkiye'deki imalat sektörleri üzerine bir karşılaştırma
Yalın tedarik zinciri stratejileri israfı azaltmayı ve operasyonel verimliliği artırmayı hedeflerken, çevik tedarik zinciri stratejileri değişen pazar koşullarına hızlı yanıt verme ve esneklik sağlamayı amaçlamaktadır. Ancak, bu stratejilerin işletme performansı üzerindeki etkileri noktasında belirsizliklerin olması, hangi stratejinin daha etkili olduğu ve işletmelerin hangi koşullarda hangi stratejiyi benimsemesi gerektiği konusundaki kararsızlık, performans ölçütü olarak belirlenecek faktörlerin analizi eksikliğiyle de ilgili olabilimektedir. Dolayısıyla bu çalışma, yalın ve çevik tedarik zinciri stratejilerinin işletme performansı (finansal ve finansal olmayan performans) üzerindeki etkilerini Azerbaycan ve Türkiye'deki imalat sektörlerinde karşılaştırmalı olarak incelemeyi amaçlamaktadır. İmalat sektöründe yönetici pozisyonunda görev yapan toplamda 200 katılımcıdan toplanan veriler çerçevesinde, oluşturulan teorik model PLS tabanlı yapısal eşitlik modellemesi ile test edilmiştir. Ayrıca iki farklı ülke arasında karşılaştırma yapabilmek için, modelde tanımlanan ilişkiler çoklu grup analizi (MGA) ile test edilmiştir. Analiz sonuçlarına göre en dikkat çeken durum, çevik ve yalın tedarik zinciri stratejilerinin finansal performans açısından anlamlı bir etkide bulunabilmesi için ilk olarak finansal olmayan performansın bu stratejiler tarafından etkilenmesi ve geliştirilmesi gerekmektedir. MGA sonuçları ise iki ülke arasında ilgili model değişkenleri ve ilişkileri dikkate alındığında anlamlı bir farklılığın olmadığını ortaya koymaktadır. Bu sonucun ortaya çıkmasında iki ülkenin imalat ve ticari süreçlerinin birbirlerine benzer olması etkili olmaktadır. Sonuç olarak mevcut tez çalışması kapsamında yalın ve çevik tedarik zinciri stratejilerinin işletme performansı üzerindeki etkisi iki farklı performans ölçütü dikkate alınarak incelenmiştir. Bu çalışma elde ettiği bulgular neticesinde hem teorik hem de pratik bilgiye yeni katkılar sunmaktadır.
Lojistik yönetiminde bir taşımacılık örneği: Değirmenözü-Bandırma parkuru
Lojistik ve lojistik yönetimi insanlık medeniyetinin gelişiminde rolü olan ve bu gelişimden faydalanan önemli kavramlardır. Yönetişimin ve planlamanın saha pratiğinde gerçeğe dönüştüğü en önemli noktalardan birisi ise taşımacılık faaliyetidir. Demiryolu taşımacılığı ise sanayi devriminin özünden günümüz ekonomik gerekliliğine uzanan önemli ve dikkate değer bir serüvene sahiptir. Demiryolu taşımacılığının kendine özgü dinamikleri nedeniyle Türkiye için coğrafya, jeopolitik konumu, ekonomik ve beşerî hareketlik, dünya ticaret yolları ve siyaseti çerçevesinde büyük potansiyeller ihtiva eden önemli bir beceri olduğuna kanaat getirilebilir. Bu noktada demiryolu taşımacılığında elde edilebilecek verimliliğin silsile halinde tüm lojistik kabiliyete ve lojistik yönetimine katkı sunacağı söylenebilir. Türkiye demiryolu taşımacılığının yaşadığı tehir sorununun kök nedeni olarak tek hat trafik yönetimi sonucuna ulaşılmıştır. Bu duruma alternatif olması için ilave hat inşaatının makul bir yaklaşım olup olmadığını ölçümlemek adına Fayda- Maliyet Analizi uygulamalarından faydalanılmıştır. Çalışma sahası olarak Değirmenözü – Bandırma parkuru tercih edilmiştir. Çalışmanın gerçekçi olması için TCDD Taşımacılık A.Ş.' den izin alınmış ve veriler kurum tarafından yazar ile paylaşılmıştır.
Uluslararası şirketlerin afet zamanlarında kurumsal sosyal sorumluluk rolü: ETİ Gıda örneği
Kurumsal sosyal sorumluluk (KSS), işletmelerin sosyal, ekonomik ve çevresel etkilerini değerlendirip, olumsuz etkileri azaltma çabalarını ifade etmektedir. Son yıllarda, doğal afetlerin artışı, uluslararası işletmelerin afet yardımı ve rehabilitasyonundaki rolünü önemli ölçüde artırmıştır. Afetlerin küresel etkisi, KSS ile afet yönetimi arasındaki ilişkiyi, özellikle hazırlık, acil durum yönetimi, iyileşme ve yeniden yapılanma süreçleri açısından kritik hale getirmiştir. Afet yönetimi ile toplumsal sorumluluğun entegrasyonu, KSS'yi daha kapsamlı bir perspektiften ele almayı gerektirmektedir. Bu çalışmada, kurumsal sosyal sorumluluk ve afet süreçleri vaka analizi yöntemiyle ele alınmış, ETİ Gıda'nın afet dönemlerinde akut gıda ihtiyacını karşılamak amacıyla geliştirdiği Afet Bisküvisi, kamuya açık kaynaklar ve şirket yetkilileriyle yapılan görüşmeler ışığında incelenmiştir. Araştırma bulguları, afet dönemlerinde gerçekleştirilen KSS faaliyetlerinin toplumsal dayanışmayı güçlendirerek sosyal yaraların hızla sarılmasına katkı sağladığını, şirketlerin topluma olan bağlılıklarını ve itibarlarını pekiştirdiğini, bu faaliyetlerin yalnızca insani yardımla sınırlı kalmayıp, şirketlerin temel iş stratejilerine entegre edildiğini ortaya koymaktadır.
Helal tedarik zinciri boyutları ile tüketicilerin helal cilt bakım ürünleri tedarik zincirine ilişkin bütüncül bilgileri arasındaki ilişkinin analizi: Endonezya ve Türkiye uygulaması
Bu araştırma, tüketicilerin helal tedarik zinciri hakkındaki bilgi düzeyleri ile helal cilt bakım ürünlerine yönelik bütüncül anlayışları arasındaki ilişkiyi incelemekte ve Endonezya ile Türkiye örneğinde karşılaştırmalı bir yaklaşım sunmaktadır. Araştırmada helal tedarik zincirinin dört temel boyutu olan tedarik, üretim, lojistik ve perakende ele alınmıştır. Her bir boyuttaki bilginin ve bu bilgilerin birleşiminin, tüketicilerin helal cilt bakım ürünlerine ilişkin kapsamlı anlayışlarına nasıl katkı sağladığı araştırılmıştır. Veriler, Jakarta ve İstanbul'da yaşayan Y ve Z kuşağı Müslüman tüketicilerden çevrimiçi anket yöntemiyle toplanmıştır. Sonuçlar, tedarik zincirinin her bir boyutuna ilişkin bilginin tüketicilerin bütüncül anlayışı üzerinde anlamlı bir etkisi olduğunu ve bununla ilişkili olduğunu ortaya koymaktadır. Ancak bu etkinin düzeyi ülkeler arasında farklılık göstermektedir. Endonezya'da zorunlu helal sertifikası uygulamaları, tüketici farkındalığını artırmış ve tedarik zinciri süreçlerine karşı daha eleştirel bir tutum oluşmasına katkı sağlamıştır. Türkiye'de ise sertifikasyon çoğunlukla gönüllülük esasına dayandığı için, tüketici bilgisi ve tutumları daha çok marka itibarı ve toplumsal normlar tarafından şekillenmektedir. Elde edilen bulgular, her iki ülkede de tüketici okuryazarlığını geliştirmek ve sektörün helal standartlara uyumunu desteklemek için farklı eğitim stratejilerine ihtiyaç duyulduğunu ortaya koymaktadır. Bu çalışma, helal cilt bakım sektörü paydaşlarına yeni bakış açıları sunmakta ve küresel ölçekte helal tüketici davranışlarına dair literatüre katkı sağlamaktadır.
İmalat işletmelerinde müşteri memnuniyetini artırmak için TOPSIS yöntemiyle bir uygulama
Rekabetin oldukça yüksek olduğu günümüz dünyasında, işletmelerin müşterilerini memnun etmesi ve bu memnuniyeti sürdürebiliyor olmaları çok önemlidir. Satış sonrası müşteri memnuniyetini artırabilmek için servis kayıtları işletmelere oldukça önemli veriler sağlamaktadır. İşletmeler bu kayıtları inceleyip, analiz ederek, müşteri memnuniyetini nasıl artırabileceklerini tespit edebilirler. Bu çalışmada bir beyaz eşya üreticisi firmaya ait servis kayıtları incelenmiştir. Hangi ürün grubu üzerinde çalışılması gerektiği pareto diyagramından faydalanılarak tespit edilmiştir. Seçilen ürün grubu üzerinde hangi sorunların iyileştirilmesine odaklanılması gerektiğini belirleyebilmek için anket ve TOPSIS yöntemlerinden faydalanılmıştır. Hangi sorunların iyileştirilmesinin müşteri memnuniyetini en çok artırdığının ve hangi tip sorunların iyileştirilmesinin ise müşteri memnuniyeti üzerinde daha az etkisi olduğunun tespit edilmesi hedeflenmiştir. Tez çalışmasında, odaklanılması gereken en öncelikli sorunların "Cam"lara ait olduğu tespit edilmiş olup, bu sorunların büyük çoğunluğunun çözümü için yeni bir strafor çalışmasının gerektiği tespit edilmiştir.
Sudan'daki e-pazarlama üzerine betimleyici bir çalışma
The study aimed to examine the descriptive study on e- marketing in Sudan in order to provide a greater understanding of managers' perception of e-marketing adoption in their manufacturing companies beside analysing the costumers behaviour towards the e-marketing concept in Sudanese business environment. To achieve these objectives, the study used the statistical methods to analyse the sample data derived from a questionnaire survey of 400 customers and 56 companies selected from the Federation of Sudanese Manufacturer lists with taking in consideration that the companies sample is limited in Sudanese, so they cannot be generalized. The main results of the study showed that Sudanese business environment is very suitable for initiating the e-marketing operations for the companies and customers as well. The results clearly stated the necessity of e-marketing for the business growth in Sudan. The importance of the e-marketing came out from the high awareness of the costumers about the effective rule of e-marketing in growing the business environment in Sudan and its ability to make the marketing operations more easy and useful. Besides, the requirements for establishing the e-marketing in the Sudanese market highly exist with the needed infrastructure. The study draws recommendations for both companies and customers side. In the companies' side, the study recommends, among others, increasing the awareness of the advantages of the e-marketing by conducting workshops, on-the-job training by the key drivers in Sudan and enhancing the infrastructure of the internet services through increasing the speed of the internet, rising the security level, and spreading the area of internet service and protecting the privacy of the users. For customers side the study recommends, among others, increasing the awareness of the customers regarding the advantages of the e-marketing by using the social media and the internet to inform the customers of the advantages of the e-marketing and discribe the marketing process for the customers and providing the guarantees for the customers about safe use of the e-marketing by enhancing the security systems and respecting the privacy of the users as well. Keyword : e-marketing, e-commerce (EC), descriptive analysis, internet, companies, customers, Sudan, Turkey.
Finansal yönetim uygulamalarının mikro ve küçük işletmelerin büyüme ve gelişmeleri üzerine etkisi. (Addis Ketema belediyesi, Addis Ababa, Etiyopya)
According to various studies, lack of finance is the most dominant constraint of Micro and Small Business in developing countries. Hence, management of financial resource is critical for small business development. Taking this, the study aimed in assessing the impact of financial management practice on growth and development of MSEs. The researcher chose Addis Ketema sub-city, Addis Ababa, Ethiopia as its geographical scope for the study due to its convenient nature to collect data. The study used both primary and secondary sources of data. Survey data was obtained from 146 MSE owners/ managers through carefully designed questioner. These MSEs were proportionally selected from 3 main sectors which are textile and garment, food processing, and metal & wood work. Individual sample units were selected using a non-probability sampling technique called the convenience method. Further, due to definite nature of the population which was 896, a formula was implemented to determine the sample size needed to conduct the study. Once data is collected, a Descriptive and Explanatory method of data analysis was implemented. Measures of central tendency was used to describe the general characteristics and variables while, inferential statistics tools specifically, Regression analysis and Pearson correlation coefficient was applied to measure the impact and relationships that exist between variables. Accordingly, despite strong relationship found between financial management and growth & development, poor financial management practice which strongly affect performance of MSEs was observed. Key words: MSE, Financial Management, Growth & Development
Hava aracı bakım teknisyenlerinin emniyetli davranışlarını etkileyen unsurların incelenmesi: Türkiye sivil havacılık sektöründe bir uygulama
Emniyet yönetimi yüksek riskli çevrede faaliyet gösteren örgütlerin temel önceliklerinden biridir. Son yıllarda meydana gelen birçok kaza, emniyet yönetiminde insan davranışının önemini ortaya koymuştur. Bu durum, emniyet açısından insan davranışlarına yönelik çalışmaların artmasına öncülük etmiştir. Alan yazında yer alan birçok çalışma, emniyetli davranışların öncüllerini, boyutlarını ve sonuçlarını belirlemeye çalışmıştır. Alan yazında emniyetli davranışların kazaları önlemedeki işlevi vurgulanmış olsa da havacılık sektörü bağlamında kapsamına, boyutlarına ve öncüllerine yönelik bir çalışmaya rastlanmamıştır. Bu çalışmanın amacı, hava aracı bakım teknisyenlerinin emniyetli davranışlarını etkileyen unsurları incelemek ve alan yazındaki eksikliği gidermektir. Bu amaç doğrultusunda, emniyet liderliğinin ve ikliminin emniyete katılım ve uyum davranışlarına olan etkilerini araştırmaya yönelik bir model tasarlanmıştır. Bu model, Türkiye'de ticari hava aracı bakım işlerinde çalışan teknisyenlere uygulanan bir anket aracılığıyla sınanmıştır. Sonuçlar, alan yazında yer alan çalışmalarla uyumlu biçimde, emniyet liderliği ve ikliminin hava aracı bakım teknisyenlerinin emniyetli davranışlarını tahmin ettiğini göstermiştir. Ayrıca, emniyet ikliminin emniyet liderliği ile davranışları arasında aracılık işlevini yerine getirdiği ortaya konulmuştur. Diğer yandan sonuçlar, çalışanların emniyet önceliği ve bireysel emniyet performansının değerlendirilmesi hakkında orta düzeyde olumlu algıya sahip olduklarını göstermiştir. Ayrıca, çalışanların grubun diğer üyelerinden kaynaklı emniyetsiz durumları raporlama konusunda kararsız kaldıkları sonucuna varılmıştır.
Nesnelerin interneti teknolojilerinin tüketiciler tarafından kabulüne ilişkin bir model önerisi: Bir uygulama
Tüketicilerin günlük yaşamlarını ve birçok tüketim desenlerini derinden etkileyecek Nesnelerin İnterneti (Nİ) teknolojilerine ne kadar hazırız sorusundan yola çıkılarak gerçekleştirilen bu çalışmanın amacı, gelecekte Nİ teknolojilerinin tüketiciler tarafından kabulüne yönelik davranışsal niyetin açıklanmasıdır. Bu bağlamda Bütünleşik Teknoloji Kabul ve Kullanım Teorisi 2 temel model kabul edilmiş ve Teknoloji Hazır Olma İndeksi alt boyutları, güven ile güvenlik ve mahremiyet, temel modelde yer alan diğer değişkenlerle beraber davranışsal niyete etkileri bakımından incelenmiştir. Toplam 377 katılımcıdan toplanan veriler neticesinde araştırma modelinin analizi ve değerlendirilmesi için, PLS-Yapısal Eşitlik Modellemesi yöntemi kullanılmıştır. Ölçüm modeli ve yapısal modelin analizi sonucu bütün ilişki yollarının çalıştığı ikinci bir modelin de sunulduğu bu çalışma, Nİ teknolojilerinin tüketiciler tarafından kabulünü incelemesi ve alanyazında daha önce tanımlanmamış yeni ilişkileri ortaya koyması bakımından birçok özgün değer yaratacak bulguya ulaşmıştır. Buna göre tüketicilerin Nİ teknolojilerini benimsemelerinde bu teknolojilere bağımlı olacaklarına yönelik inançları ve kullanıma yönelik elde edilecek haz ve eğlence inancı, algılanan fayda gibi diğer bütün değişkenlere göre daha önemli olmaktadır. Ayrıca tüketicilerin yenilikçilik ve iyimserlik seviyeleri arttıkça, yeni teknolojilere yönelik sahip oldukları kontrol inançları da artmakta ve dolayısıyla bu teknolojilere olan güvenleri artarken aynı zamanda kullanıma yönelik harcayacakları çabanın daha az olacağına olan inançları da artmaktadır. Birçok başka ilişkinin de ilk olarak keşfedildiği bu çalışma, yeni teknolojilerin tüketiciler tarafından kabulü noktasında davranışsal niyetin oluşumunun ne kadar karmaşık bir yapıda olduğuna işaret etmektedir. Bu bağlamda çalışmanın sonuçları hem ileriki akademik çalışmalara hem de uygulayıcılara ışık tutacak önemli ipuçlarına sahip olmaktadır. Anahtar Sözcükler: Nesnelerin İnterneti, Teknoloji Kabulü, Bütünleşik Teknoloji Kabul ve Kullanım Teorisi 2, Yapısal Eşitlik Modellemesi, PLS