Yapı Kredi Sermet Çifter Araştırma Kütüphanesi Y 0820 numarada kayıtlı şiir mecmûası: İnceleme-metin MESTAP'a göre tasnif

Yazma eser kütüphaneleri, el yazması mecmû'alar bakımından son derece zengin bir koleksiyona sahiptir. Klasik Türk Edebiyatının oluşum ve gelişim sürecini anlamada önemli kaynaklar arasında yer alan mecmû'alar, dönemin edebî zevkini, şiir dolaşımını ve şairler arası etkileşimi yansıtması bakımından dikkat çekicidir. Son yıllarda mecmû'alar üzerine yapılan akademik çalışmaların sayısında belirgin bir artış gözlemlenmekle birlikte, bu alandaki araştırmalar henüz istenilen düzeye ulaşabilmiş değildir. Mevcut çalışmaların büyük ölçüde bireysel çabalarla yürütülmesi ve yöntem bakımından dağınık bir görünüm arz etmesi, mecmû'a araştırmalarında ortak bir terminoloji ve sistematik yaklaşımın oluşmasını zorlaştırmaktadır. Bu eksikliği gidermeyi amaçlayan Mecmû'aların Sistematik Tasnifi Projesi (MESTAP), mecmû'aların şekil, muhteva ve işlev özelliklerini esas alan standart bir yöntem ortaya koyarak mecmû'a çalışmalarına önemli katkılar sunmaktadır. MESTAP, farklı araştırmalar arasında karşılaştırma yapılabilmesine imkân tanıyan bütüncül bir zemin oluşturması bakımından bu alanda önemli bir boşluğu doldurmaktadır. Bu çalışmanın konusunu, Yapı Kredi Sermet Çifter Kütüphanesi'nde Y 0820 numarada kayıtlı bulunan şiir mecmû'ası oluşturmaktadır. 53 varaktan meydana gelen ve baş kısmının eksik olduğu anlaşılan eser, genel olarak düzenli ve okunaklı bir görünüm arz etmektedir. Kütüphane kayıtlarına göre 200 × 132 mm ölçülerinde olan eserin istinsah tarihi kesin olarak bilinmemekle birlikte, içerdiği şairlerin XV. ve XVI. yüzyıllara ait olması, mecmû'anın en erken XVI. yüzyılda tertip edilmiş olabileceğini düşündürmektedir. Bununla birlikte 53a sayfasında yer alan "1229" kaydı ve 48. varaktan itibaren değişen yazı karakteri, mecmû'aya daha sonraki yüzyıllarda ilaveler yapıldığını göstermektedir. Çalışmada öncelikle mecmû'aların klasik Türk edebiyatındaki yeri ve önemi üzerinde durulmuş, ardından incelenen esere dair genel bilgiler verilmiştir. İkinci bölümde eserin transkripsiyonlu metni hazırlanmıştır ve üçüncü bölümde mecmû'a, MESTAP kriterlerine göre sistematik biçimde tasnif edilmiştir. Mecmû'ada çok sayıda şaire ait şiirler yer almakta olup toplamda 54 farklı şair tespit edilmiştir. Bu şairler arasında özellikle Camiʿî (52 şiir), Necâtî (32 şiir) ve Mesîhî (19 şiir) mecmû'ada en fazla temsil edilen isimlerdir. İncelenen mecmû'anın en dikkat çekici yönlerinden biri, hem tanınmış şairlerin Dîvânlarında yer almayan şiirleri hem de kimliği kesin olarak belirlenemeyen şairlere ait manzumeleri içermesidir. Bu durum, eserin yalnızca mevcut edebî birikimi tekrar eden bir derleme olmadığını; aynı zamanda klasik Türk edebiyatının henüz gün yüzüne çıkarılmamış metinlerini barındıran önemli bir kaynak olduğunu göstermektedir. Bu çalışma, söz konusu mecmû'ayı bilim dünyasına kazandırmayı ve içerdiği metinler aracılığıyla klasik Türk edebiyatının estetik ve kültürel birikimine katkı sağlamayı amaçlamaktadır.