Yapay sinir ağı temelli bulanık analitik ağ prosesi yaklaşımı ile tedarikçi seçimi

Sahip olunan kaynakların en verimli şekilde değerlendirilmesi, üretim veya kâr amaçlı malzeme satın alımında malzemelerin en iyi piyasa fiyatından alınması, firmalar için hayati bir konudur.Bu çalışma, bir firmanın veya kurumun tedarikçi seçimi için bir ?karar modeli? ortaya koymaktadır. Çalışmanın temel amacı, tedarikçi seçeneklerini (alternatiflerini) belirli prosesleri kullanarak değerlendirmek ve en uygun alternatife karar vermektir. Bu amaçla Yapay Sinir Ağları ve Bulanık Analitik Ağ Prosesi (BAAP) kullanılmışır. Çok kriterli karar verme problemlerinde sıkça kullanılan Analitik Ağ Prosesi, hem objektif hem de sübjektif değerlendirme kriterlerini dikkate alan ve yaygın olarak kullanılan bir teknik olmakla birlikte, karar vericinin kararları ile mevcut problemin belirsizliğinin açıklanması ve sayılara dökülmesi konusunda yetersiz kaldığından, belirsizlik ortamları için daha iyi yaklaşımlar ortaya koyan BAAP, tedarikçi seçiminde kullanılmıştır. BAAP ikili karşılaştırma çözüm yöntemi olarak Chang'ın derece analiz metodu kullanılmıştır.Tedarikçi seçimi karar modeli oluşturulurken, bulanık ikili karşılaştırmalar yapılması safhasında, tedarikçi seçimi konusunda uzman grubun veya karar vericilerin görüşlerinin alınması gerekmektedir. Ancak kriterlerde, tedarikçiler ve tedarikçi seçimini etkileyen şartlarda meydana gelen her değişiklikte uzman grubun toplanması gerekmekte bu da çeşitli problemlere neden olmaktadır. Bu zorluğu ortadan kaldırmak amacıyla, uzman grubun görüşlerini yansıtan bulanık ikili karşılaştırmaların verileri, değişik YSA modellerinde kullanılmış ve modeller eğitilmiştir. Bu sayede ikili karşılaştırma matris değerlerinin değişmesi durumunda uzmanlara danışma zorunluluğuna gerek kalmamaktadır.Tedarikçi seçimi problemi çözümünde YSA kullanımının bir diğer faydası YSA'ların öğrenme özelliğinin getirdiği kolaylıklardır. Bu model, kriterlerin aynı kalması şartıyla, bir başka seçim problemine uygulandığında Chang'ın yaklaşımına gerek kalmadan, sadece YSA kullanılarak ağırlık değerlerinin elde edilmesine imkân vermektedir. Modelin sağladığı birbaşka kolaylık ise, karar vericilerin ikili karşılaştırma matrisleri üzerinde değişiklik yapmaları halinde yeni ağırlık değerlerinin YSA tarafından çok daha hızlı bulunmasıdır. Bu durum, karar vericilerin büyük modellerde hesaplama zamanı endişesi taşımadan karar vermelerine imkân tanımaktadır.Anahtar kelimeler: Tedarikçi seçimi, Bulanık Analitik Ağ Prosesi, Yapay Sinir Ağları