Yapay sinir ağları ile hidrolojik modelleme

Akarsulardaki düzenlemeler ve uygulamalar projelendirilirken, güvenilir akımtahminlerinin yapılması büyük bir önem taşımaktadır. Özellikle hazne tasarımproblemlerinde yapılacak yatırımın büyüklüğü dikkate alınırsa tahminlerin güvenilirliğiçok daha büyük önem taşımaktadır. Geleneksel akım tahmini yöntemleri sisteminiçerdiği belirsizlikler ile sistemin doğrusal olmayan karakteristikleri ile etkin tahminleryapmada yetersiz kalabilmektedir. Bunun için alternatif tahmin yöntemlerine ihtiyaçduyulmaktadır.Bu çalışmada bir akarsudaki akımların o akarsuyun havzasındaki yağış ve öncekiakım gözlemlerinden tahmin edilmesi ele alınmıştır. Bu amaçla son yıllarda benzertahmin uygulamalarında sıkça kullanılan yapay sinir ağları yöntem olarak seçilmiştir.Konunun teorik altyapısı verildikten sonra uygulama için Orta Anadolu Bölgesindekapalı bir havza olan Akarçay havzası seçilmiştir. Havzada mevcut bulunan yağışgözlem istasyonlarının yerleşimi, gözlem aralığı gibi parametreler bağlı olarak 4 tipmodel tasarlanmıştır. Modeller YSA metodolojisine uygun olarak eğitme ve testaşamasından geçirilerek oluşturulmuştur. Elde edilen sonuçlar çok değişkenliregresyon analizi sonuçları ile kıyaslanmıştır. Bu kıyaslamalar tablo ve grafik olaraksunulmuştur. Elde edilen sonuçlara göre Yapay Sinir Ağlarının, yağış gözlemlerinden,akış tahmini problemine başarılı bir şekilde uygulanabileceği ve güvenli tahminlerürettiği ortaya konmuştur.ANAHTAR SÖZCÜKLER : Yağış-akış, yapay sinir ağları, çoklu regresyon, hidrolojikmodelleme