Master'sOpen Access

Improvıng the predıctıon of oıl and gas productıon usıng artıfıcıal ıntellıgence algorıthms

2025
0 views
0 downloads
Advisor: Prof. Dr. Gülüzar Çit

Abstract (TR)

Enerji sektörü büyük ölçüde kaynak tahsisini, üretim planlamasını ve operasyonel verimliliği optimize etmede hayati önem taşıyan doğru petrol ve gaz üretim tahminlerine dayanmaktadır. Gelecekteki üretim oranlarını tahmin etmek petrol endüstrisi için temel bir öneme sahiptir ve işletmelerin benzin ve dizel gibi yakıtların çıkarılmasını ve rafine edilmesini geliştirirken riskleri en aza indirip karları en üst düzeye çıkarmasını sağlar. Güvenilir tahmin modelleri, paydaşların yatırım stratejileri, altyapı geliştirme ve mevzuat uyumluluğu konusunda bilinçli kararlar almasına yardımcı olur. Küresel enerji talepleri artmaya devam ettikçe, petrol sektöründe istikrar ve sürdürülebilirliğin sağlanması için kesin, veriye dayalı tahmin yöntemlerine olan ihtiyaç giderek daha önemli hale geliyor. Geleneksel olarak, enerji açısından zengin doğal gaz ve petrolün gelecekteki üretiminin tahmin edilmesi, petrol mühendisliğinde yaygın olarak çalışılan bir konudur. Benzer çıkarma süreçleri ve pazar talepleri nedeniyle bu iki kaynak sıklıkla birlikte analiz edilir. Tarihsel olarak araştırmacılar, gelecekteki üretim seviyelerini tahmin etmek için düşüş eğrisi analizi ve sayısal rezervuar simülasyonu gibi geleneksel tekniklere güvendiler. Bu yaklaşımlar yaygın olarak kullanılmasına rağmen, birçok kritik sınırlamaya sahiptirler. Yüksek hesaplama maliyetleri, simülasyonları tamamlamak için gereken uzun süre ve çoklu varsayımlara bağımlılık çoğu zaman güvenilmez ve tutarsız tahminlerle sonuçlanır. Ek olarak, bu geleneksel modeller, özellikle dalgalanan rezervuar koşulları, piyasa dinamikleri ve dış çevresel faktörlerle uğraşırken, petrol ve gaz üretiminin karmaşık, doğrusal olmayan doğasına uyum sağlamakta zorlanır. Sonuç olarak, daha gelişmiş, etkili ve doğru tahmin yöntemlerine olan ihtiyaç giderek artıyor. Son yıllarda yapay zeka (AI), enerji sektöründe dönüştürücü bir araç olarak ortaya çıktı ve üretim tahmininin hızını, doğruluğunu ve uyarlanabilirliğini artırma potansiyeli sunuyor. Yapay zeka tabanlı yaklaşımlar, otomatik özellik seçimi, model tanıma ve model optimizasyonu yoluyla tahmin doğruluğunu artırırken tahmin için gereken hesaplama süresini önemli ölçüde azalttı. Yapay zeka odaklı modeller, makine öğrenimi, topluluk öğrenimi ve derin öğrenme tekniklerinden yararlanarak, eğilimleri belirlemek ve kesin tahminler yapmak için büyük hacimli geçmiş üretim verilerini etkili bir şekilde işleyebilir. Yapay zekanın petrol mühendisliğine entegrasyonu, daha verimli karar verme süreçlerini mümkün kıldı, kaynak kullanımını optimize etti ve üretim planlamasındaki belirsizlikleri en aza indirdi. Bu tez, güçlü bir yapay zeka odaklı tahmin çerçevesi uygulayarak petrol ve gaz üretimi tahmininin doğruluğunu ve verimliliğini artırmayı amaçlamaktadır. Önerilen sistem, yüksek doğruluklu tahmin modelleri geliştirmek için makine öğrenimi, topluluk öğrenimi ve derin öğrenme tekniklerinin bir kombinasyonunu kullanır. Sistem, geçmiş üretim verilerinden yararlanarak geleceğe yönelik kesin sonuç tahminleri oluşturmayı, şirketlerin ve paydaşların stratejik planlamayı geliştirmesine, kaynak tahsisini optimize etmesine ve pazar risklerini azaltmasına olanak sağlamayı amaçlıyor. Araştırma, minimum hata oranlarıyla petrol ve gaz üretimini tahmin etmek için en etkili metodolojiyi belirlemek amacıyla birden fazla yapay zeka modelinin performansını değerlendirmeye odaklanıyor. Önerilen sistemde on bir farklı metodoloji kullanılmıştır. Bunlar: Karar Ağacı Regresörü (DTR), Rastgele Orman Regresörü (RFR), K-En Yakın Komşular (KNN), Extreme Gradient Boosting (XGBoost) ve Gradient Boosting Regressor (GBR) olmak üzere beş makine öğrenme modeli ve Bagging, Boosting ve Stacking olmak üzere üç topluluk öğrenme modelinden oluşur. Ayrıca derin öğrenmede de üç model bulunmaktadır: Yapay Sinir Ağı (ANN), Tekrarlayan Sinir Ağı (RNN) ve Uzun Kısa Süreli Bellek (LSTM). Sistem, bu metodolojileri birleştirerek veriye dayalı tahminin birçok yönünün dikkate alınmasını sağlar ve böylece sağlamlığı ve genel performansı artırır. Bu tezin sonuçları, topluluk öğrenme tekniklerinin, özellikle de istifleme modelinin, bağımsız makine öğrenimi veya derin öğrenme modellerine kıyasla üstün tahmin performansı sunduğunu göstermektedir. Topluluk temelli yaklaşımlar, Ortalama Mutlak Hata (MAE) ve Ortalama Karesel Hata (MSE) dahil olmak üzere temel değerlendirme ölçümlerindeki hata oranlarını önemli ölçüde azalttı. Test edilen tüm modeller arasında istifleme modeli, %99'luk R-kare değeriyle en yüksek doğruluk düzeyine ulaştı; bu, petrol ve gaz üretim verilerindeki karmaşık kalıpları ve bağımlılıkları yakalama konusundaki olağanüstü yeteneğini gösteriyor. Bu bulgu, son derece doğru bir nihai tahmin üretmek için çoklu temel öğrenicilerin tahmin gücünü birleştiren bir model entegrasyon tekniği olarak istiflemenin etkinliğini vurgulamaktadır. Akademik katkıların ötesinde, bu tezin petrol endüstrisi için önemli pratik çıkarımları vardır. Yapay zeka odaklı tahmin modellerinin petrol ve gaz üretim iş akışlarına entegrasyonu, karar verme verimliliğinde, maliyet azaltmada ve risk yönetiminde önemli iyileştirmelere yol açabilir. Sektör profesyonelleri, akıllı tahmine dayalı analitiği kullanarak veriye dayalı yatırım kararları alabilir, sondaj ve çıkarma stratejilerini optimize edebilir ve genel operasyonel performansı iyileştirebilir. Ayrıca yapay zeka tabanlı modeller, değişen rezervuar koşullarına ve dış ekonomik faktörlere daha fazla uyum sağlayarak uzun vadede daha güvenilir ve sürdürülebilir üretim tahminleri sağlar. Gerçek zamanlı üretim verilerine, dış pazar dalgalanmalarına ve çevresel kısıtlamalara dinamik olarak uyum sağlama yeteneği, yapay zeka destekli tahminleri gelecekteki enerji sektörünün kritik bir bileşeni haline getiriyor. Yapay zeka tabanlı tahmin metodolojilerinin benimsenmesi, giderek karmaşıklaşan ve dinamik hale gelen enerji pazarında daha kesin ve güvenilir üretim planlaması sağlayarak petrol endüstrisinde devrim yaratma potansiyeline sahiptir. Ek olarak, yapay zeka ve veri bilimindeki sürekli ilerlemeler, gerçek zamanlı izleme sistemlerinin entegrasyonunu sağlayarak değişen pazar taleplerine ve çevresel koşullara yanıt verme yeteneğini geliştirecek. Son derece doğru ve uyarlanabilir tahminler üretmek, küresel enerji ihtiyaçlarının karşılanması ve petrol ve gaz sektöründe verimliliğin ve sürdürülebilirliğin desteklenmesi açısından hayati önem taşıyacak. Ayrıca, enerji sektöründe yapay zeka uygulamalarının genişletilmesi, otomasyon, gelişmiş rezervuar yönetimi ve öngörücü bakım için yollar açarak, çıkarma ve rafinaj süreçlerini daha da optimize edebilir. Gelecekteki araştırmalar, ek gerçek zamanlı operasyonel parametrelerin dahil edilmesine, veri kümesinin çeşitli jeolojik oluşumları içerecek şekilde genişletilmesine ve tahmin performansını daha da artırmak için birden fazla metodolojinin güçlü yönlerini birleştiren hibrit yapay zeka mimarilerinin geliştirilmesine odaklanacak. Genel olarak bu tez, yapay zeka destekli petrol ve gaz üretimi tahmini için kapsamlı bir çerçeve sunarak, son derece doğru ve verimli tahminler elde etmek için makine öğrenimi, derin öğrenme ve topluluk öğrenme tekniklerini entegre etmenin muazzam potansiyelini ortaya koyuyor. Yapay zeka metodolojilerinin sürekli gelişimi, petrol endüstrisinde daha sürdürülebilir, verimli ve akıllı kaynak yönetimi stratejileri sağlayarak enerji üretiminin geleceğini şekillendirmede önemli bir rol oynayacaktır.

Author

Dr. Azhar Najı Muhajır Alyahya

How to Cite

Azhar Najı Muhajır Alyahya (Yüksek Lisans Tezi). Improvıng the predıctıon of oıl and gas productıon usıng artıfıcıal ıntellıgence algorıthms, 2025, Sakarya University.

Keywords

License

Tüm Hakları Saklıdır

This work is shared under the specified license terms.

More theses from Sakarya University